H ίδρυση εκδοτικού οίκου, ψηφίδα στην ακαδημαϊκή ταυτότητα του Ελληνικού Ανοικτό Πανεπιστημίου

 

Βασίλης Καρδάσης, πρόεδρος του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου

Η ίδρυση του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, πριν από 21 χρόνια, παρά τη διεθνή πρακτική, συνιστούσε καινοτομία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση της χώρας. Σήμερα πια, στα χρόνια της ακαδημαϊκής του ωριμότητας, έχοντας μορφώσει εξ αποστάσεως χιλιάδες ενήλικες συμπολίτες μας και κατακτήσει επάξια τη θέση του ως ένα από τα καλύτερα ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα, γίνεται το πρώτο πανεπιστήμιο της χώρας που αποκτά τον δικό του εκδοτικό οίκο. Οι εκδόσεις ΕΑΠ παρουσιάζουν τους πρώτους τίτλους τους την Πέμπτη 6 Ιουνίου στη Στοά του Βιβλίου (7.30 μ.μ.), σε μια εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη του κορυφαίου ιστορικού Σπύρου Ασδραχά, με αφορμή την έκδοση του έργου «Πρωτόγονη Επανάσταση. Αρματολοί και Κλέφτες, 18ος-19ος αι.», με ομιλητές τους ιστορικούς Σία Αναγνωστοπούλου, Νίκο Θεοτοκά και Αντώνη Λιάκο, τον συνταγματολόγο Γιώργο Σωτηρέλη, τον πρόεδρο του ΕΑΠ Βασίλη Καρδάση και τον επιμελητή του εκδοτικού οίκου Θανάση Μήνα.

«Για το ΕΑΠ, που είναι ένα μαζικό ΑΕΙ με σαφές κοινωνικό πρόσημο, θεωρήσαμε ότι ο εκδοτικός οίκος είναι ένα ακόμη βήμα στη διάδοση επιστημονικού βιβλίου στο ευρύ κοινό. Η καινοτομία της ίδρυσής του προσθέτει μία επιπλέον ψηφίδα στη δημόσια εικόνα και την ακαδημαϊκή ταυτότητα του πανεπιστημίου» λέει ο Βασίλης Καρδάσης και αναλαμβάνει να μας διαφωτίσει περαιτέρω γι' αυτήν την καινοτομία του ΕΑΠ, αλλά και για την άνθιση του ιδρύματος την τελευταία τριετία, όπου επί προεδρίας του γνωρίζει μια νέα δημιουργική περίοδο εξωστρέφειας, εκπαιδευτικού εκσυγχρονισμού και δυναμικής παρουσίας με σαφές εκπαιδευτικό και κοινωνικό πρόσημο.

Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη


* Το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο γίνεται το πρώτο πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας που αποκτά τον εκδοτικό του οίκο. Συνιστά μέρος της ακαδημαϊκής ταυτότητας του ΕΑΠ;

Η λειτουργία πανεπιστημιακών εκδοτικών οίκων συνιστά στοιχείο της ακαδημαϊκής παράδοσης και κουλτούρας στα μεγάλα ΑΕΙ όλου του κόσμου. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, δεν ευδοκίμησαν οι λίγες προσπάθειες που έχουν αναληφθεί μέχρι σήμερα, κυρίως για θεσμικού χαρακτήρα προβλήματα. Για το ΕΑΠ, που είναι ένα μαζικό ΑΕΙ με σαφές κοινωνικό πρόσημο, θεωρήσαμε ότι ο εκδοτικός οίκος είναι ένα ακόμη βήμα στη διάδοση επιστημονικού βιβλίου στο ευρύ κοινό. Άρα η καινοτομία της ίδρυσής του ουσιαστικά προσθέτει μία επιπλέον ψηφίδα στη δημόσια εικόνα και την ακαδημαϊκή ταυτότητα του πανεπιστημίου.

* Ποιες ανάγκες οδήγησαν στη δημιουργία του και ποιες προκλήσεις έρχεται να αντιμετωπίσει;

Το επιστημονικό βιβλίο δεν ανήκει στα ευπώλητα των εκδοτικών οργανισμών. Απευθύνεται αντικειμενικά σε εξειδικευμένο κοινό, σε ενημερωμένους πολίτες, σε βιβλιόφιλους, και βεβαίως σε ολόκληρη την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα. Παρά ταύτα, είναι απαραίτητη η διάχυση και η κυκλοφορία του, καθώς συνιστά προϋπόθεση της προαγωγής νέας σκέψης και της επιστήμης. Κατά συνέπεια, παρ’ όλο που απευθύνεται σε περιορισμένη αγορά, η κυκλοφορία του επιστημονικού βιβλίου είναι επιβεβλημένη.

* Από την "Πρωτόγονη Επανάσταση" του Σπύρου Ασδραχά, τις "Κληρονομικές ασθένειες" του Αδαμάντιου Κοραή, μέχρι τη μελέτη για τον "Λαϊκισμό" του Γιάννη Σταυρακάκη και το "Έγκλημα και κοινωνία" της Σοφίας Βιδάλη, οι πρώτοι τίτλοι του εκδοτικού προγράμματος καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα από το πεδίο των ανθρωπιστικών σπουδών. Πώς συγκροτείται το εκδοτικό πρόγραμμα, με ποια κριτήρια και ποιες προτεραιότητες;

Πράγματι, το εμβληματικό βιβλίο του Σ. Ασδραχά, είκοσι διασκορπισμένα κείμενά του σε διαφορετικές χρονικές περιόδους εκδομένα για τον κόσμο των αρματολών και των κλεφτών, αποτελεί τον πυρήνα των πρώτων εκδόσεων. Αρκετοί γνωρίζουν ότι ο κορυφαίος Έλληνας ιστορικός αφιέρωσε μεγάλο μέρος του ερευνητικού του έργου στη μελέτη του κόσμου των ενόπλων της προεπαναστατικής κοινωνίας. Εκδίδουμε επίσης ένα χειρόγραφο του Κοραή σε επιμέλεια Κ. Ηροδότου για τις κληρονομικές ασθένειες, συστατικό της συμβολής του μεγάλου Έλληνα διανοητή στην καλλιέργεια των Φώτων. Επίσης τη διδακτορική διατριβή της Ι. Πεντάζου, που μελετά τα μέσα που η ιστορική γραφή και η ιστορία εκτίθενται. Να τονίσω τα τρία έργα του Ν. Σαραντάκου για τη γλώσσα, του Γ. Σταυρακάκη για τον λαϊκισμό και της Σ. Βιδάλη για το έγκλημα, που εγκαινιάζουν τη σειρά 96PLUS. Πρόκειται για εκλαϊκευμένα δοκίμια, που προφανώς τηρούν την επιστημονική εγκυρότητα και διαπραγματεύονται θέματα της κοινωνικής και οικονομικής επικαιρότητας, 96 σελίδων περίπου.

Στον εκδοτικό οίκο υπάρχει επιστημονικό συμβούλιο, αποτελούμενο από τους Γ. Δάσιο, Ν. Θεοτοκά, Α. Λιάκο, Α. Λυκουργιώτη, Γ. Φουρτούνη και Γ. Ψυχοπαίδη, που συζητά και εισηγείται το εκδοτικό πρόγραμμα. Μάλλον αποτελεί σύμπτωση η κυριαρχία των έργων που ανήκουν στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών ανάμεσα στις πρώτες εκδόσεις. Θα διαπιστώσετε στη συνέχεια, καθώς έχουν ήδη δρομολογηθεί, ισορροπία ανάμεσα στα επιστημονικά αντικείμενα (Φυσικές επιστήμες, Μαθηματικά κ.λπ.). Βεβαίως γνωρίζουμε άπαντες ότι η ενίσχυση των ανθρωπιστικών επιστημών στον ακαδημαϊκό χώρο, όσο και στο πεδίο των ερευνητικών έργων, αποτελεί σήμερα πρώτιστη μέριμνα.

* Στη χώρα μας υπάρχει εκδοτικός πλουραλισμός. Πού θεωρείτε ότι διαφοροποιείται ο εκδοτικός οίκος του ΕΑΠ;

Ο εκδοτικός οίκος του ΕΑΠ, ως προσανατολισμένος αποκλειστικά στο επιστημονικό βιβλίο, έρχεται να προστεθεί στη μεγάλη παράδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας και των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης. Αυτή είναι η φιλοδοξία του δηλαδή, καθώς και οι δύο προαναφερθέντες έχουν σηματοδοτήσει με τεράστια επιτυχία μέχρι σήμερα την έκδοση επιστημονικού βιβλίου. Η δική μας ιδιαιτερότητα έγκειται στην ώθηση νέων επιστημόνων (διατριβές, μονογραφίες), όπως και στην εκλαΐκευση του επιστημονικού έργου, που θα πλαισιώσουν βεβαίως τα έργα γνωστών συγγραφέων και τις μεταφράσεις ξένων βιβλίων. Σταθερή θα είναι η εμμονή μας στην ποιότητα της έκδοσης με γνώμονα την αισθητική και το ευανάγνωστο του βιβλίου.

* Το ΕΑΠ συμπλήρωσε 21 χρόνια λειτουργίας. Ποιες καινοτομίες φέρνει στην ελληνική εκπαίδευση;

Επιγραμματικά, ότι η ανοιχτή πρόσβαση στις σπουδές, που είναι ζήτημα δημοκρατίας, το αρθρωτό σύστημα εκπαίδευσης, που διευκολύνει τη φοίτηση, η νέα τεχνολογία, που δημιουργεί ένα διαδραστικό περιβάλλον, υπαγορεύουν από κοινού την ακαδημαϊκή ταυτότητα του ΕΑΠ. Οι εξ αποστάσεως σπουδές καθιστούν το ΕΑΠ ένα μοναδικό ΑΕΙ. Στο ΕΑΠ μπορεί κάποιος να σπουδάσει σε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο, να υποβάλει πρόταση για εκπόνηση διδακτορικής διατριβής, να φοιτήσει σε σύντομα και ευέλικτα προγράμματα. Η σημερινή Διοίκηση διαμόρφωσε ένα πλάνο στρατηγικής ανάπτυξης, του οποίου τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά (19 νέα Προγράμματα Σπουδών, ψηφιακότητα εκπαιδευτικού υλικού, Ηλεκτρονικά Τμήματα Φοιτητών, Παραρτήματα, Βιβλιοθήκες).

Η διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα του δεν έρχεται σε αντίθεση με την αυτοχρηματοδοτούμενη λειτουργία του, καθώς αυτή ορίζεται από τον ιδρυτικό νόμο και είναι εκ των ων ουκ άνευ συνθήκη για την επιβίωση του πανεπιστημίου. Στην αντίληψή μας είναι ότι τα χρήματα των φοιτητών του ΕΑΠ οφείλουν να επιστρέφονται στους ίδιους και στην κοινωνία με διάφορες δράσεις, μία απ’ αυτές είναι και οι εκδόσεις. Οφείλουμε να υπενθυμίσουμε ότι το ΕΑΠ είναι ένα από τα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας, η διαχείρισή του γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και βεβαίως όλα τα ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα.

* Την τελευταία τριετία παρατηρούμε ότι το ΕΑΠ αφενός εκσυγχρονίστηκε, αφετέρου έχει μπει δυναμικά στη δημόσια σφαίρα με εκδηλώσεις παρέμβασης αλλά και ψυχαγωγίας. Έτσι φαντάζεστε τον κοινωνικό ρόλο των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων;

Μα τα πανεπιστήμια δεν έχουν υποχρέωση μόνο στην παραγωγή της νέας γνώσης, αλλά συγχρόνως στην καλλιέργεια όλου του φάσματος που ορίζεται με την έννοια του πολιτισμού. Σήμερα στο ΕΑΠ σπουδάζουν με πλήρη υποτροφία κρατούμενοι των φυλακών και Ρομά, έχουμε συνολικά διπλασιάσει το ποσό των υποτροφιών, συνεργαζόμαστε με το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους για τη δημιουργία Ακαδημίας Κινηματογράφου στη Δράμα, συνδιοργανώνουμε το «Patras Science Festival», που είναι μια γιορτή διάχυσης της επιστήμης και της τεχνολογίας στην κοινωνία, οργανώνουμε το «ΕΑΠ στην πόλη», που είναι ένα πολιτιστικό τριήμερο κάθε Σεπτέμβριο στην Πάτρα με μουσική, θέατρο και χορό, ενώ εντάσσουμε σε όλη αυτή τη δραστηριότητα και τη λειτουργία με πλήρες πρόγραμμα και του διαδικτυακού μας ραδιοφώνου. Αυτά και άλλα πολλά συναποτελούν την ταυτότητα ενός πανεπιστημίου στον σημερινό κόσμο.

* Πότε θα λειτουργήσει το διαδικτυακό ραδιόφωνό σας;

Εδώ και μερικούς μήνες εκπέμπει δοκιμαστικά με σκοπό την ενημέρωση γύρω από τις ακαδημαϊκές εξελίξεις και ζητήματα που αφορούν τη φοίτηση και διάφορα γνωστικά αντικείμενα καθώς και την ψυχαγωγία φοιτητών και πολιτών. Οι παραγωγοί των εκπομπών είναι φοιτητές. Ελπίζουμε και ευχόμαστε προοπτικά το ΕΑP radio να αποτελέσει πρότυπο και για άλλα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας.

Main Menu