ΕΚΠ60: Εκπαίδευση: Πολιτισμικές Διαφορές & Κοινωνικές Ανισότητες στην Εκπαίδευση

Κωδικός ΘΕ: ΕΚΠ60

Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 22

Τύπος της ΘΕ: Επιλογής

Έτος στο οποίο προσφέρεται: Πρώτο (1ο) ή Δεύτερο (2ο)

Συντονιστής ΘΕ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Γλώσσα διδασκαλίας: Ελληνική

Γενική περιγραφή της ΘΕ: Αντικείμενο της ΘΕ «Εκπαίδευση: Πολιτισμικές Διαφορές και Κοινωνικές Ανισότητες» είναι η μελέτη του ρόλου που ασκεί η εκπαίδευση στη διαδικασία δημιουργίας, διατήρησης ή/και ενίσχυσης των κοινωνικών και πολιτισμικών ταξινομιών και ανισοτήτων. Σκοπός της ΘΕ είναι να εξοικειώσει τους/τις φοιτητές/ριες με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα και να τους προσφέρει εργαλεία που θα τους επιτρέπουν να αναλύουν την εκπαιδευτική πραγματικότητα και να επεξεργάζονται ένα παιδαγωγικό πλαίσιο διαχείρισης των ετεροτήτων. Υιοθετεί μια διεπιστημονική οπτική και επιχειρεί να αναδείξει τους ιδιαίτερους τρόπους και τις έννοιες μέσω των οποίων οι διαφορετικές επιστημονικές θεωρήσεις κατασκευάζουν και μελετούν το συγκεκριμένο αντικείμενο.

Aναλυτικότερα, ο τρόπος με τον οποίο η εκπαίδευση χειρίζεται την έννοια της διαφοράς μελετάται σε συνάρτηση με τις έννοιες ταυτότητα/ετερότητα, αντλώντας από τη σχετική προβληματική της κοινωνικής ψυχολογίας. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε προσεγγίσεις που εντάσσονται στην κοινωνιολογία της εκπαίδευσης. Βασικό αντικείμενο ανάλυσης είναι οι κοινωνικές και μορφωτικές διαφορές απέναντι στην εκπαίδευση και οι σχολικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων οι διαφορές μετατρέπονται σε ανισότητες νομιμοποιώντας διαδικασίες αποκλεισμού. Eξετάζεται η σχέση της πρότυπης ή της επίσημης γλώσσας του σχολικού θεσμού με την κοινωνική ταξινόμηση που την παρουσιάζει σαν ανώτερη, με σημαντικές επιπτώσεις στην επίδοση μαθητικού πληθυσμού με μητρική μια άλλη γλώσσα ή μια διαλεκτική ποικιλία της εθνικής γλώσσας και παρουσιάζεται η διεθνής βιβλιογραφία για τη διγλωσσία, ιδίως οι σύγχρονες επιστημονικές κατακτήσεις που αναδεικνύουν τη σημασία της μητρικής γλώσσας ως γνωστικού υποβάθρου για την εκμάθηση άλλων γλωσσών ή ποικιλιών καθώς και τη σχέση της γλώσσας με την ταυτότητα. Αντίστοιχα εξετάζεται η σχέση εκπαίδευσης και εθνοπολιτισμικών διαφορών και αναλύονται οι διαδικασίες ιεράρχησης και αποκλεισμού του «διαφορετικού» που συντελούνται στο σχολικό πλαίσιο. Tέλος δίνεται έμφαση στην ανάλυση των εκπαιδευτικών πρακτικών μέσα από την οπτική της εκπαιδευτικής ψυχολογίας και της παιδαγωγικής θεωρίας. Η κριτική εξέταση των διαφορετικών μορφών που έχουν πάρει προγράμματα «διαπολιτισμικής-πολυπολιτισμικής» ή/και «αντιρατσιστικής εκπαίδευσης» έχει στόχο να αναδείξει τα πολλαπλά ερωτήματα που θέτει στο επίπεδο της πράξης η διαχείριση της ανομοιογένειας των σχολικών τάξεων.

Mαθησιακά Αποτελέσματα: Με την ολοκλήρωση της Θεματικής Ενότητας ο/η φοιτητής/τρια θα μπορεί να,

1. Διακρίνει την ύπαρξη κοινωνικών ομάδων και να κάνει την αναγωγή κοινωνικών συμπεριφορών ή στάσεων στην υπαγωγή των ατόμων σε διάφορες κοινωνικές ομάδες, να κατανοεί την έννοια των «κοινωνικών ταυτοτήτων» της σχετικής θεωρίας και την επιρροή της στη δημιουργία αντιλήψεων του κόσμου και πεποιθήσεων κάθε είδους, ώστε να έχει μια θεώρηση της κοινωνίας που δεν παραβλέπει την ιστορική διάσταση και συνεπώς συνειδητοποιεί τη συνεχή της κίνηση, άρα τις αλλαγές και την εξέλιξη.
2. Έχει αποχτήσει τη θεώρηση της κοινωνίας ως συνόλου διαστρωματωμένου, όπου δεν είναι ισομερής ο καταμερισμός αγαθών και προνομίων, ώστε να μπορεί να διακρίνει ανάμεσα στη «φύση» και την κοινωνία, άρα να μπορεί να τοποθετεί τις κάθε είδους πεποιθήσεις περί κοινωνίας και κοινωνικών ομάδων στην κοινωνική τους διάσταση, πράγμα που σημαίνει να διακρίνει ότι οι ιεραρχήσεις και οι στερεότυπες ιδέες που αποδίδουν κατωτερότητες και ανωτερότητες στις κοινωνικές ομάδες πηγάζουν από τη θέση των ατόμων στην κοινωνική πυραμίδα και όχι από τη φύση.
3. Κατανοεί ότι όλες ανεξαιρέτως οι κοινωνικές διακρίσεις, που αφορούν τα κοινωνικά φύλα, τα κοινωνικά στρώματα και καταλήγουν στις κοινωνικές ομάδες με διαφορετικές εθνικές, θρησκευτικές είτε πολιτισμικές ταυτότητες, στηρίζονται σε ταξινομίσεις από επιστημονική άποψη πλήρως αυθαίρετες καθώς και σε προκαταλήψεις συγγενικές μεταξύ τους που η μία τροφοδοτεί την άλλη. Είναι συνεπώς οι ταξινομίσεις αυτές τελείως αθέμιτες στο πλαίσιο του επιστημονικού λόγου, σύμφωνα με την έγκυρη στη σημερινή εποχή τεκμηρίωση που αναγνωρίζει ως επιστημονική το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό της ερευνητικής σε όλους τους κλάδους και ακαδημαϊκής κοινότητας διεθνώς.
4. Να μπορεί να προσεγγίσει τον εκπαιδευτικό θεσμό με οδηγό τις παραπάνω θεωρητικές προκείμενες και την επιστημονική γνώση, ώστε να μη μεταφράζει αυτόματα την κοινωνική διαφορά επίδοσης μεταξύ μαθητών καταφεύγοντας στην ύπαρξη ή απουσία εγγενών διανοητικών ικανοτήτων για διάφορες κατηγορίες μαθητών και άρα να μπορεί να διακρίνει την επίδραση κοινωνικών παραγόντων στην άριστη ή ελλιπή ανταπόκριση στις γνωστικές απαιτήσεις του σχολείου.
5. Γνωρίζει τις διαφορές ανάμεσα στις ομιλούμενες ποικιλίες της εθνικής γλώσσας και την επίσημη/πρότυπη μορφή της, της οποίας η γνώση έχει στενή σχέση με τη σχολική επίδοση, να κατανοεί στην περίπτωση αλλόγλωσσων μαθητών τη σχέση πρώτης και δεύτερης γλώσσας και τη σημασία της για την ανάπτυξη της «ακαδημαϊκής γλώσσας», επίσης να γνωρίζει ότι η επίδοση διαφορετικών ως προς τα εθνοπολιτισμικά χαρακτηριστικά μαθητών δεν έχει αίτια αποκλειστικά τις πολιτισμικές διαφορές αλλά οφείλεται κυρίως σε κοινωνικές ανισότητες όλων των ειδών.
6. Διακρίνει την ισχυρή επίδραση που ασκεί ο εκπαιδευτικός θεσμός στη διαμόρφωση των ιδεών των νέων γενεών, να κατανοεί ότι οι γνώσεις που μεταδίδει το σχολείο δεν είναι ουδέτερες, δηλαδή δεν προσδιορίζονται αποκλειστικά με βάση «καθαρά» επιστημολογικά κριτήρια, άλλωστε γι’αυτόν το λόγο αλλάζουν από εποχή σε εποχή, ώστε να μπορεί να διακρίνει σε αυτές τις γνώσεις την επίδραση ιδεολογικών παραγόντων και τη σχέση τους με τον «κοινωνικό έλεγχο». 

Γνωστικά Αντικείμενα της ΘΕ: 

α) Κοινωνικές Ταυτότητες/Ετερότητες
β) Κοινωνικές Ανισότητες
γ) Διγλωσσία και Σχολείο
δ) Εθνοπολιτισμικές Διαφορές και Εκπαίδευση

Διδακτικό Υλικό: Οι Εκδόσεις του ΕΑΠ για την ΘΕ είναι διαθέσιμες εδώ!

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα για αυτή την ΘΕ.

Μέθοδος Διδασκαλίας: Εξ αποστάσεως εκπαίδευση με διεξαγωγή πέντε Ομαδικών Συμβουλευτικών Συναντήσεων κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους σε Σαββατοκύριακα

Αξιολόγηση: Εκπόνηση τεσσάρων γραπτών εργασιών κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους ο μέσος όρος των βαθμών των οποίων συμμετέχει στη διαμόρφωση του τελικού βαθμού της ΘΕ κατά 30%, εφόσον υπάρξει προβιβάσιμος στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις. Τελικές γραπτές εξετάσεις ο βαθμός των οποίων συμμετέχει στη διαμόρφωση του τελικού βαθμού της ΘΕ κατά 70%. Για περισσότερες πληροφορίες πιέστε εδώ!

Main Menu