ΑΣΚ54: Οι φίλαθλοι και οι κόσμοι τους I: η κοινωνική οργάνωση και εξέλιξη των κοινοτήτων οπαδών

Κωδικός ΘΕ: ΑΣΚ54

Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10

Τύπος της ΘΕ: Υποχρεωτική

Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται: Δεύτερο (2ο)

Συντονιστής ΘΕ: ΖΑΙΜΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Γλώσσα διδασκαλίας: Ελληνική

Γενική περιγραφή της ΘΕ:

Οι σύνθετες και πολύπλευρες κοινωνικές διαστάσεις του αθλητισμού δεν αφορούν μόνο τους θεσμούς και την κοινωνική οργάνωση του αθλητισμού αλλά και τα υποκείμενα, τις συλλογικότητες και τις κοινότητες των φιλάθλων και οπαδών Στις σύγχρονες κοινωνίες οι κοινότητες φιλάθλων και οργανωμένων οπαδών διαμορφώνουν ιδιαίτερα νοηματικά συστήματα, τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς..

Η συγκεκριμένη Θ.Ε. στοχεύει στη διερεύνηση αφενός των όρων συγκρότησης, των μορφών οργάνωσης και των κοινωνικών σχέσεων και πρακτικών που αναπτύσσονται στους κόσμους των φιλάθλων και, αφετέρου της αλληλεπίδρασής τους με το ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτοί αναδύονται.

Ειδικότερα, η Θ.Ε. αναπτύσσεται σε δύο θεματικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά στην ιστορική προσέγγιση του φίλαθλου κινήματος στην Ελλάδα και διεθνώς και την ιστορική διερεύνηση των κοινωνικών και πολιτισμικών θεμελίων της διάκρισης «φίλαθλου» και «οπαδού». Ο δεύτερος άξονας αφορά στην κοινωνιολογική και ανθρωπολογική μελέτη των φίλαθλων κόσμων. Ειδικότερα, ο άξονας αυτός αφορά στη συγκρότηση, δομή και λειτουργία των συνδέσμων οπαδών σε τοπικό και υπερτοπικό επίπεδο, τη διαχρονική εξέλιξη του οπαδισμού, το ρόλο της παγκοσμιοποίησης και της εμπορευματοποίησης των σπορ στην συγκρότησης νέων μορφών ταυτοτήτων οπαδών στη νεωτερική και τη μετανεωτερική κοινωνία

Μαθησιακά Αποτελέσματα: Μετά το πέρας της Θεματικής Ενότητας οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αναμένεται να:

  • Διερευνούν τις διαδικασίες ιστορικής συγκρότησης των φίλαθλων κοινοτήτων

  • διακρίνουν τις διαφορές στα κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά του κοινού των διαφορετικών αθλημάτων

  • αναγνωρίζουν τα ιστορικά, κοινωνικά και πολιτισμικά θεμέλια της αντίστιξης μεταξύ «φιλάθλου» και «οπαδού»

  • εξετάζουν τις διαδικασίες ιστορικής συγκρότησης του οπαδισμού στα δημοφιλή ομαδικά αθλήματα, κυρίως στο ποδόσφαιρο

  • διερευνούν τις μορφές οργάνωσης, τη δομή και λειτουργία των συνδέσμων οργανωμένων οπαδών

  • αξιολογούν τη σημασία των Μ.Μ.Ε. στην ανάπτυξη υπερτοπικών, φαντασιακών και νοερών φίλαθλων κοινοτήτων

Γνωστικά Αντικείμενα της Θ.Ε.:

  • Ιστορικές και κοινωνικές διαστάσεις της συλλογικής οργάνωσης φιλάθλων και οπαδών

  • Όψεις της οργάνωσης και λειτουργίας των κοινοτήτων οργανωμένων φιλάθλων: η κοινωνική συγκρότηση του σύγχρονου οπαδισμού

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα για αυτή τη Θ.Ε.

 

Αναλυτική διάρθρωση της θεματικής ενότητας

1. Ιστορικές και κοινωνικές διαστάσεις της συλλογικής οργάνωσης φιλάθλων και οπαδών

Η ιστορία του «φίλαθλου» κινήματος χαρακτηρίζεται εκτός των άλλων από την ιεραρχική διάκριση μεταξύ των κοινών των «υψηλών» και αυτών των «λαϊκών» αθλημάτων. Διάκριση που συνδέεται με την κυρίαρχη αστική ιδεολογία των νεωτερικών κοινωνιών όπου αναδύθηκαν τα σύγχρονα σπορ και την εκ μέρους της επιλεκτική χρήση της «κλασικής αρχαιότητας» και του «ολυμπιακού ιδεώδους». Ως αποτέλεσμα αναδύεται ιστορικά η αξιολογική αντίστιξη μεταξύ «φίλαθλου» και «οπαδού» ως δύο διαφορετικών τύπων καταναλωτή του αθλητικού θεάματος.

Στην προοπτική αυτή μας απασχολούν ειδικότερα ζητήματα όπως:

  •  Οι κόσμοι των φιλάθλων στο πλαίσιο της κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας

  •  Η πρώιμη ιστορία του φίλαθλου κινήματος στην Ελλάδα και διεθνώς

  • Τα ιστορικά θεμέλια της διάκρισης «φιλάθλου» και «οπαδού»

  •  Τα “Ευγενή” αθλήματα και τα κοινά τους: αθλητικές λέσχες και λέσχες φιλάθλων

  •  Τα «λαϊκά αθλήματα» και τα κοινά τους: από την «αυθόρμητη» στην οργανωμένη συλλογική κατανάλωση 

  •  Ιστορία των «Συνδέσμων Οργανωμένων Φιλάθλων» στην Ελλάδα και διεθνώς

2. Όψεις της οργάνωσης και λειτουργίας των κοινοτήτων οργανωμένων φιλάθλων: η κοινωνική συγκρότηση του σύγχρονου οπαδισμού

Οι Σύνδεσμοι Οργανωμένων Φιλάθλων αποτελούν κοινωνικούς κόσμους που, παρότι αλληλεπιδρούν με το ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό σύστημα, χαρακτηρίζονται από τις δικές τους κοινωνικές λογικές, συνεπώς κι από μια σχετική αυτονομία. Έτσι οι εσωτερικές μορφές οργάνωσης και λειτουργίας τους εκφράζουν συχνά την προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης των ευρύτερων κοινωνικών και πολιτισμικών ιεραρχιών και των αντίστοιχων ρόλων.

Ειδικότερα, οι επιμέρους σύνδεσμοι, οργανωμένοι καταρχήν τοπικά, δίνουν συχνά έμφαση σε ιδιαίτερες μορφές κεφαλαίου, προβάλλοντας ταυτόχρονα την αίσθηση μιας αλληλέγγυας-εξισωτικής κοινότητας (communitas). Από την άλλη, η ανάπτυξη των ΜΜΕ, κυρίως των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, επέτρεψε τη χωρική επέκταση και την πολύπλοκη διασύνδεση και επικοινωνία μεταξύ των τοπικών συνδέσμων φιλάθλων, οδηγώντας στην ανάδυση φαντασιακών ή νοερών φίλαθλων κοινοτήτων με υπερτοπικό χαρακτήρα και ρευστή δομή.

Οι κοινότητες οπαδών αποτελούν συλλογικότητες που από τη μια πλευρά διαθέτουν τις δικές τους ιεραρχίες και δομές και την ίδια ώρα παρουσιάζουν πρότυπα αλληλεγγύης και εξισωτισμού. Μολονότι οι κοινότητες οπαδών συγκροτούνται συμβολικά αξιοποιώντας στοιχεία του ιστορικού και πολιτισμικού παρελθόντος της κάθε ομάδας, διαμορφώνονται ως φαντασιακές κοινότητες μέσω της επιλεκτικής χρήσης και επεξεργασίας της ιστορικής μνήμης και της ταυτότητες της κάθε ομάδας.  Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσουν τους δικούς τους ιδρυτικούς μύθους, υιοθετούν ιδιαίτερους λόγους και πολιτισμικές πρακτικές, προβάλλουν αντίστοιχα σύμβολα ομοιότητας και διαφοράς, επεξεργάζονται δικά τους σχέδια και ρεπερτόρια συλλογικής δράσης και επηρεάζουν τον τρόπο οργάνωσης και βίωσης τη καθημερινότητας των μελών τους.

Στην προοπτική αυτή θα μας απασχολήσουν ειδικότερα ζητήματα όπως:

  •  Ο οπαδισμός και η πολιτική οικονομία του επαγγελματικού αθλητισμού

  •  Η εξέλιξη του οπαδικού φαινομένου στις ευρωπαϊκές κοινωνίες   

  •  Οι ταξινομήσεις και διακρίσεις των κοινωνικών κόσμων των οπαδών και οι αντίστοιχες μορφές  κοινότητας

  •  Οι σχέσεις φιλάθλων, οργανωμένων οπαδών και τοπικών κοινοτήτων

  •  Οι οπαδοί στη σύγχρονη κοινωνία: η διαμεσολάβηση των ΜΜΕ και των νέων τεχνολογιών και ο οπαδικός υβριδισμός

  •  Ο κοινοτισμός και ο εξισωτισμός στις αθλητικές κοινότητες: Ο  «Σύνδεσμος» ως εξισωτική-αλληλέγγυα κοινότητα

  •  Η προσέγγιση της φαντασιακής κοινότητας και η επινόηση της παράδοσης του αθλητικού σωματείου 

  •  Η δομή και λειτουργία των φίλαθλων κοινοτήτων

  •  Οι «παραδοσιακές» και «σύγχρονες» μορφές κεφαλαίου στις φίλαθλες κοινότητες

  •  Οι κοινωνικοί ρόλοι και οι εσωτερικές ιεραρχίες στις φίλαθλες κοινότητες

  • Το αθλητικό σωματείο και οι κοινότητες οργανωμένων οπαδών ως μορφές νεανικής  κοινωνικότητας

  •  Η οργάνωση και επιτέλεση της κοινωνικής καθημερινότητας του οπαδικού κόσμου

  •  Η οργάνωση και επιτέλεση του τελετουργικού χωρο-χρόνου στους κόσμους των οπαδών

Μέθοδος διδασκαλίας: εξ αποστάσεως με χρήση της Πλατφόρμας Τηλε-εκπαίδευσης του ΕΑΠ και διεξαγωγή Ομαδικών Συμβουλευτικών Συναντήσεων (τηλε-ΟΣΣ, δια ζώσης).

Main Menu