ΑΣΚ61: Ζητήματα κοινωνικού ελέγχου στους αθλητικούς χώρους

Κωδικός ΘΕ: ΑΣΚ61

Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10

Τύπος της ΘΕ: Υποχρεωτική

Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται: Τρίτο (3ο)

Συντονιστής ΘΕ:

Γλώσσα διδασκαλίας: Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.:

Οι ηγεμονικές αναπαραστάσεις και ερμηνείες της «παραβατικότητας» και της «βίας» στους αθλητικούς χώρους φιλοδοξούσαν και φιλοδοξούν να καθορίσουν το σχεδιασμό και την εφαρμογή αντίστοιχων νομοθετικών ρυθμίσεων ή πολιτικών «προληπτικού», αλλά κυρίως κατασταλτικού κοινωνικού ελέγχου. Σκοπός της παρούσας Θ.Ε. είναι η κριτική διερεύνηση των μορφών κοινωνικού ελέγχου στο χώρο του αθλητισμού. Ειδικότερα, διερευνώνται ζητήματα όπως το νομικό-θεσμικό, αλλά και το άτυπο πλαίσιο λειτουργίας των φορέων που εμπλέκονται στην εκδήλωση ή/και αντιμετώπισή τους και οι αντίστοιχες πολιτικές που έχουν κατά καιρούς προταθεί και εφαρμοστεί.

Ειδικότερα, η θεματική ενότητα αναπτύσσεται σε δύο άξονες. Ο πρώτος αφορά στο θεσμικό-νομικό πλαίσιο (αλλά επίσης στα θεσμικά κενά και τις άτυπες στρατηγικές) λειτουργίας των συνδέσμων οργανωμένων φιλάθλων, καθώς και στις σχέσεις τους με τα αθλητικά σωματεία στην Ελλάδα και διεθνώς. Ο δεύτερος θεματικός άξονας αναφέρεται στις πολιτικές και τους θεσμούς αντιμετώπισης των φαινομένων αθλητικής βίας στην Ελλάδα και διεθνώς.

Μαθησιακά Αποτελέσματα: Μετά το πέρας της Θεματικής Ενότητας οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αναμένεται να:

  • Γνωρίζουν το θεσμικό-νομικό και το άτυπο πλαίσιο συγκρότησης και λειτουργίας των συνδέσμων οργανωμένων οπαδών

  • Κατανοούν το νομικό-θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης της αθλητικής βίας

  • αναγνωρίζουν τους επιμέρους φορείς αντιμετώπισης της αθλητικής βίας

  • διακρίνουν τις διαφορετικές πολιτικές που έχουν κατά καιρούς προταθεί ή/και εφαρμοστεί στην Ελλάδα και διεθνώς για την αντιμετώπιση της αθλητικής βίας

  • εξετάζουν τη σχέση μεταξύ των «θεωρητικών» προσεγγίσεων της «αθλητικής βίας» και «παρέκκλισης» και των αντίστοιχων πολιτικών και πρακτικών

  • σχεδιάζουν και να υλοποιούν αντίστοιχες έρευνες

Γνωστικά Αντικείμενα της Θ.Ε.:

  • Το θεσμικό-νομικό πλαίσιο λειτουργίας των συνδέσμων οργανωμένων οπαδών στην Ελλάδα και την Ευρώπη

  • Φορείς και πολιτικές αντιμετώπισης της αθλητικής βίας στην Ελλάδα και διεθνώς

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα για αυτή τη Θ.Ε.

 

Αναλυτική διάρθρωση της θεματικής ενότητας

1. Το θεσμικό-νομικό πλαίσιο λειτουργίας των συνδέσμων οργανωμένων οπαδών στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των συνδέσμων οργανωμένων φιλάθλων στη χώρα μας είναι αρκετά θολό. Έτσι, αν και κατά καιρούς έχουν ψηφιστεί μια σειρά από σχετικά νομοθετήματα με σκοπό τον έλεγχο των φαινομένων «κοινωνικής παρέκκλισης» στους αθλητικούς χώρους, τα αποτελέσματά τους παραμένουν ισχνά.

Ένας λόγος για αυτό είναι η ελλιπής εφαρμογή των νομοθετικών αυτών ρυθμίσεων, κάτω από την πίεση των ίδιων των οπαδών, αλλά κυρίως των αθλητικών συλλόγων και των αντίστοιχων επιχειρηματικών συμφερόντων. Ένας δεύτερος είναι οι ευέλικτες στρατηγικές που επινοούν οι οργανωμένοι φίλαθλοι για να εξαιρεθούν από τους περιορισμούς του νόμου, με χαρακτηριστικότερη την εκ μέρους τους υιοθέτηση μορφών οργάνωσης χωρίς νομική/θεσμική υπόσταση.

Στην παραπάνω προοπτική θα μας απασχολήσουν ειδικότερα ζητήματα όπως:

  • Το νομικό πλαίσιο λειτουργίας των συνδέσμων οργανωμένων οπαδών

  • Οι άτυπες μορφές οργάνωσης των οπαδών: θεσμικά εμπόδια και λειτουργική ευελιξία  

  • Θεσμική/νομική σχέση αθλητικών συλλόγων και συνδέσμων οργανωμένων οπαδών

  • Άτυπες σχέσεις μεταξύ αθλητικών συλλόγων και οργανωμένων οπαδών

2. Φορείς και πολιτικές αντιμετώπισης της αθλητικής βίας στην Ελλάδα και διεθνώς

Η «αθλητική βία» κατέχει κεντρικό ρόλο στην ατζέντα των αθλητικών και πολιτικών θεσμών στην Ελλάδα και διεθνώς. Ειδικά στη χώρα μας, τα επαναλαμβανόμενα κρούσματα βίαιων αθλητικών επεισοδίων έχουν οδηγήσει στην επαναλαμβανόμενη σύγκρουση μεταξύ Πολιτείας και αθλητικών (εθνικών και διεθνών) ομοσπονδιών. Η σύγκρουση αυτή, που εμφανίζεται ως αντίθεση μεταξύ «δημοκρατικής νομιμότητας» και «ποδοσφαιρικού αυτοδιοίκητου», μαρτυρά ότι οι πολιτικές αντιμετώπισης της βίας αποτελούν εκτός των άλλων πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ διαφορετικών αρχών και εξουσιών, με διακύβευμα το εύρος της αρμοδιότητας της κάθε μίας, αλλά και την αρχιτεκτονική των μεταξύ τους σχέσεων.

Από την άλλη, οι εδραιωμένες προκαταλήψεις έναντι του αθλητισμού και των φιλάθλων στη χώρα μας έχει ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση αυστηρά κατασταλτικών πολιτικών αντιμετώπισης της αθλητικής βίας. Κι αυτό σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, όπου με τη βοήθεια ειδικών κοινωνικών επιστημόνων επιχειρείται η αξιοποίηση του αθλητισμού και των οπαδικών δικτύων ως μορφών κοινωνικού και πολιτισμικού κεφαλαίου, πολιτισμικής δημιουργικότητας και κοινωνικής συνοχής. Το αποτέλεσμα είναι η απουσία ενός συνολικού πολιτικού σχεδίου για τον θετικό κοινωνικό και πολιτισμικό ρόλο που μπορεί να παίξει ο χώρος του αθλητισμού στο σύνολό του.     

Στην παραπάνω προοπτική θα μας απασχολήσουν ειδικότερα ζητήματα όπως:

  • Το θεσμικό-νομικό πλαίσιο αντιμετώπισης της αθλητικής βίας

  • Ο ρόλος και οι αρμοδιότητες του κράτους στην αντιμετώπιση της αθλητικής βίας στην Ελλάδα και διεθνώς

  • Ο ρόλος και οι αρμοδιότητες των αθλητικών αρχών (Ομοσπονδιών) στην αντιμετώπιση της αθλητικής βίας στην Ελλάδα και διεθνώς

  • Φορείς παρακολούθησης και αντιμετώπισης της αθλητικής βίας στην Ελλάδα και διεθνώς (ΔΕΑΒ, ΕΦΙ, Αστυνομία, θεσμοί διαμεσολάβησης, κτλ.)

  • Πολιτικές και δόγματα αντιμετώπισης της αθλητικής βίας

Μέθοδος διδασκαλίας: εξ αποστάσεως με χρήση της Πλατφόρμας Τηλε-εκπαίδευσης του ΕΑΠ και διεξαγωγή Ομαδικών Συμβουλευτικών Συναντήσεων (τηλε-ΟΣΣ, δια ζώσης).

Main Menu