ΚΑΟ52 Τα κοινά: ένα εναλλακτικό παράδειγμα

Κωδικός ΘΕ: ΚΑΟ52

Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10

Τύπος της ΘΕ: Υποχρεωτική

Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται: Πρώτο (1ο)

Συντονιστής ΘΕ:

Γλώσσα διδασκαλίας: Ελληνική

Σκοπός - Γενική περιγραφή της ΘΕ:

Η Θεματική Ενότητα επιδιώκει να εξοικειώσει τους φοιτητές με τις σύγχρονες έρευνες, τις θεωρίες και τις πρακτικές των «κοινών» ως εναλλακτικού παραδείγματος κοινωνικής οργάνωσης στην οικονομία, αλλά και στη διακυβέρνηση, στην πολιτική δράση, στον πολιτισμό και στην επικοινωνία.

Με τον όρο κοινά εννοούμε έναν κοινό παρονομαστή διαφορετικών ονομασιών και θεωρήσεων, όπως: «κοινά» (commons) ή «πόροι κοινής δεξαμενής» (common-pool resources, Ostrom 1990), «ομότιμη παραγωγή βασισμένη στα κοινά» (commons-based peer production, Benkler και Nissenbaum 2006) ή απλώς «το κοινό» (common, Hardt και Negri 2012∙ commun, Dardot και Laval 2015). Tα «κοινά», λοιπόν, αναφέρονται κατά βάση σε αγαθά και πόρους τα οποία κατέχουν, παράγουν, διαχειρίζονται και μοιράζονται συλλογικά επιμέρους κοινότητες.

Αυτά τα κοινά αγαθά εμφανίζονται με πολλές, διαφορετικές μορφές: φυσικοί πόροι κοινής δεξαμενής (βοσκότοποι, ψαρότοποι, δάση, αρδευτικά δίκτυα), κοινά μέσα παραγωγής σε εργατικούς συνεταιρισμούς, ανοικτά ψηφιακά αγαθά (ανοικτό λογισμικό, Wikipedia κ.α.). Αλλά, σε όλες τις περιπτώσεις, όταν κάνουμε λόγο για «κοινά» η πρόσβαση στα αγαθά γίνεται επί ίσοις όροις για τα μέλη της κοινότητας (οι ίσοι όροι μπορούν να διαφέρουν σημαντικά από κοινότητα σε κοινότητα, επιβάλλοντας άλλοτε τον κοινό αποκλεισμό από την κατανάλωση των αγαθών και άλλοτε την καθολική ανοικτή πρόσβαση, με πολλές άλλες δυνατότητες μεταξύ των δύο άκρων). Οι κοινότητες που δημιουργούν ή ελέγχουν ένα κοινό αγαθό το διαχειρίζονται με θεσμούς ισότιμης συμμετοχικής συνδιαχείρισης από όλα τα μέλη της συναφούς κοινότητας. Και οι θεσμοί των κοινών δημιουργούν εναλλακτικές μορφές και λογικές οργάνωσης έναντι των ηγεμονικών δομών του κράτους (δημόσια/κρατική ιδιοκτησία, γραφειοκρατική διοίκηση) και της αγοράς (ατομική ιδιοκτησία, οικονομία με κυρίαρχο σκοπό το κέρδος).

Το μάθημα θα εμβαθύνει στη σύγχρονη βιβλιογραφία των «κοινών» στις ποικίλες εκδοχές τους για να διερευνήσει αν, και με ποιους τρόπους, τα «κοινά» συγκροτούν σήμερα βιώσιμους και εποικοδομητικούς τρόπους εναλλακτικής κοινωνικής οργάνωσης, καλλιεργώντας αξίες όπως: το μοίρασμα, η ελεύθερη συνεργασία και δημιουργία, η πολιτική συμμετοχή και η κοινωνική αυτο-οργάνωση των πολιτών, η αλληλεγγύη, η ανοικτότητα και ο πλουραλισμός των κοινοτήτων, η οικολογικά βιώσιμη ανάπτυξη ή αποανάπτυξη.

Mαθησιακά Αποτελέσματα: 

Μετά το πέρας της Θεματικής Ενότητας οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αναμένεται:

  • να έχουν κατανοήσει βασικές έννοιες, θεωρίες, προσεγγίσεις και ζητήματα της σύγχρονης βιβλιογραφίας των κοινών.
  • να έχουν εμβαθύνει τη γνώση τους σχετικά με τεχνολογίες και πρακτικές βασισμένες/προσανατολισμένες στα κοινά, καθώς με τις δομές οργάνωσης εγχειρημάτων που παράγουν κοινά.
  • να έχουν ερευνήσει τα παραπάνω θέματα με διεπιστημονικό και πολύπλευρο τρόπο συνδυάζοντας θεωρητική μελέτη και συζήτηση με βιωματικές και συμμετοχικές διαδικασίες μάθησης.
  • να κατανοούν τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που προκύπτουν από την ανάδυση νέων συνεργατικών μοντέλων παραγωγής κοινών αγαθών.
  • να γνωρίζουν κύριες θεωρίες για τα κοινά ως πολιτικό σχέδιο, καθώς και τις πολιτικές αρχές και τις μορφές διακυβέρνησης που διακρίνουν τα κοινά ως εναλλακτικό παράδειγμα.
  • να έχουν καλλιεργήσει τον κριτικό στοχασμό τους γύρω από τις σύγχρονες θεωρίες και προσεγγίσεις των κοινών.

Γνωστικά Αντικείμενα της ΘΕ:

1. Βασικές έννοιες και θεωρίες των κοινών.

2. Ψηφιακά κοινά και δίκτυα: Τεχνολογίες, διακυβέρνηση, οικονομία και καινοτομία

3. Πολιτικές θεωρίες των κοινών

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή την ΘΕ

Μέθοδος Διδασκαλίας: εξ αποστάσεως με χρήση της Πλατφόρμας Τηλε-εκπαίδευσης του ΕΑΠ και διεξαγωγή Ομαδικών Συμβουλευτικών Συναντήσεων (τηλε-ΟΣΣ, δια ζώσης)

Main Menu