Page 12 - Open2U - MAY- 2022

12 Φάκελος: Οικολογία & Πολίτες ΜΑΪΟΣ 2022

Προκλήσεις και πολιτικές

Στη ρύπανση του αέρα εξωτερικών και εσωτερικών χώρων

ε λίγους µήνες συµπληρώνονται 70
χρόνια από το µεγάλο επεισόδιο
Σατµοσφαιρικής ρύπανσης του Λον-
δίνου, γνωστό ως The Great Smog, που
διήρκεσε από τις 5 µέχρι τις 9 ∆εκέµβρη
1952, αφήνοντας πίσω του 4.000-12.000
(ανάλογα µε τις εκτιµήσεις) άµεσους
νεκρούς, ενώ περισσότερο από 100.000
άτοµα νόσησαν σοβαρά.
Έκτοτε, η ατµοσφαιρική ρύπανση άρχισε
να εξαπλώνεται σε όλες τις µεγάλες, αλλά
Γράφει ο Ευθύµιος Ζέρβας, και πολλές µικρές, πόλεις του πλανήτη.
Χηµικός Μηχανικός, PhD Γαλλικό Όµως, η ατµοσφαιρική ρύπανση δεν είναι
Ινστιτούτο Πετρελαίου, Καθηγητής νέο φαινόµενο, καθώς ήδη οι αρχαίες πό-
ΕΑΠ, ∆ιευθυντής ΜΠΣ
«Περιβαλλοντικός Σχεδιασµός», λεις είχαν σηµαντικό πρόβληµα ρύπανσης
∆ιευθυντής Εργαστηρίου από την καύση βιοµάζας (ξύλο, περιττώ-
Τεχνολογίας και Πολιτικής µατα ζώων) για θέρµανση και µαγείρεµα.
Ενέργειας και Περιβάλλοντος Όπως δείχνουν προσοµοιώσεις σε οικίες η εισαγωγή όλο και πιο εξειδικευµένης αν- µαντική για την ανθρώπινη υγεία, αφού τιµή ενέργειας θέρµανσης (ηλεκτρικό, πε-
που κατασκευάστηκαν στα αρχαία χρόνια, τιρρυπαντικής τεχνολογίας στα οχήµατα ακόµα και η Ευρωπαaκή Πνευµονολογική τρέλαιο, φυσικό αέριο) ώστε να είναι αν-
ο εσωτερικός αέρας των κατοικιών ήταν από την αρχή της δεκαετίας του 1990, η Εταιρεία κάλεσε το 2015 να σταµατήσει τιοικονοµική η χρήση βιοµάζας. Επιπλέον,
επίσης εξαιρετικά ρυπασµένος. Η ποι- αλλαγή της σύστασης των καυσίµων στο η καύση της βιοµάζας στις πόλεις (Sig- απαιτείται επιδότηση των πολύ χαµηλών
ότητα της ατµόσφαιρας υποβαθµίστηκε τέλος της ίδιας δεκαετίας και η αύξηση sgaard et al, 2015). οικονοµικά στρωµάτων για δωρεάν ενέρ-
ακόµα περισσότερο µε την έλευση της της χρήσης του φυσικού αερίου για οικιακή ∆υστυχώς, η πρόσφατη αύξηση της τιµής γεια θέρµανσης. Αυτό το µέτρο θα δώσει
βιοµηχανικής επανάστασης και την καύ- χρήση. Οι συγκεντρώσεις κάποιων ρύπων κάθε µορφής ενέργειας το τελευταίο άµεσα και σηµαντικά αποτελέσµατα.
ση άνθρακα. άρχισαν να µειώνονται, όπως µπορούµε διάστηµα δεν αποτελεί ενθαρρυντικό πα- Να τονιστεί ότι η χώρα µας χαρακτηρίζε-
Οι κυριότερες πηγές της ατµοσφαιρικής να δούµε στην παρακάτω εικόνα που δεί- ράγοντα για την µείωση της χρήσης βιο- ται από χαµηλό βαθµό χρήσης µέσων µα-
ρύπανσης µετά την βιοµηχανική επανά- χνει την µεταβολή της συγκέντρωσης µο- µάζας τον χειµώνα, το αντίθετο µάλιστα. ζικής µεταφοράς (ΜΜΜ), έχοντας λίγες
σταση ήταν οι εκποµπές από τις βιοµη- νοξειδίου του άνθρακα (CO) σε σταθµούς Στον αέρα των εσωτερικών χώρων, η Ελ- γραµµές µετρό, αραιό και απαρχαιωµένο
χανίες, τα οχήµατα και τη θέρµανση των της Αθήνας (από την ετήσια έκθεση ποι- λάδα σηµειώνει υψηλές συγκεντρώσεις υπεραστικό και περιαστικό σιδηροδροµι-
οικιών. Πολλά µέτρα πάρθηκαν κατά και- ότητας της ατµόσφαιρας 2020 του ΥΠΕ- µονοξειδίου του άνθρακα, σωµατιδίων, πο- κό δίκτυο, ενώ απουσιάζουν τα τρένα υψη-
ρούς, όπως π.χ. η σταδιακή αντικατάσταση ΚΑ).Όµως παρόµοια µείωση δεν παρα- λυαρωµατικών υδρογονανθράκων και άλ- λής ταχύτητας. Τα αστικά λεωφορεία εί-
του άνθρακα από το πετρέλαιο, η απο- τηρείται σε όλους τους ρύπους, όπως π.χ. λων από την καύση καπνικών προaόντων. ναι περιορισµένα και απαρχαιωµένα, ει-
µάκρυνση των βιοµηχανιών από τις πόλεις, το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2), το όζον Άλλο σηµαντικό πρόβληµα παρουσιάζεται δικά στις µικρότερες πόλεις, όπου κυ-
(Ο3) ή τα µικτά σωµατίδια (PM2.5), που µε τους οργανικούς διαλύτες από την χρή- ριαρχεί πλήρως το ΙΧ. Το ποδήλατο πα-
έχουν σε πολλούς σταθµούς είτε µικρή ση χρωµάτων και άλλων οικιακών προ- ραµένει ένα πολύ περιθωριακό µέσο µε-
µόνο µείωση ή ακόµα και αύξηση. Αυτό aόντων. Επίσης, η πανδηµία µάς έδειξε ταφοράς. Οι επενδύσεις σε ΜΜΜ είναι
Ο Οι ι ά άξ ξο ον νε ες ς ά άµ µε εσ σω ων ν µ µέ έτ τρ ρω ων ν δείχνει ότι τα µέτρα που έχουν ήδη παρ- επίσης ότι η βιολογική ρύπανση εσωτε- πολύ µικρές σε σχέση µε τις επενδύσεις
ρικών χώρων µπορεί να έχει σηµαντικές
που υποστηρίζουν το ΙΧ (αυτοκινητόδρο-
θεί έχουν από καιρό φτάσει στα όρια της
απόδοσής των. επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. µοι κ.λπ.). Απαιτείται γενναία στροφή
Σε επίπεδο εσωτερικού χώρου, οι άξονες άµεσων µέτρων που απαιτούνται Ένα επιπλέον φαινόµενο που έχει αρνη- Σήµερα, η ρύπανση του αέρα θεωρείται από προς τα ΜΜΜ, αφού ακόµα και τα ηλε-
είναι: τική επίδραση στην ποιότητα της ατµό- τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας ως πολύ κτρικά ΙΧ αυτοκίνητα δεν έχουν δείξει ακό-
Καπνικά προ
όντα: πλήρης εφαρµογή της απαγόρευσης του κα- σφαιρας τα τελευταία 10 χρόνια είναι η οι- σηµαντική αιτία θανάτων, καθώς 3.8 εκ. άν- µα, και πολύ πιθανό να αργήσουν πολύ να
πνίσµατος σε εσωτερικούς δηµόσιους χώρους, καθώς παρατηρείται µε- κονοµική κρίση. Η µεγάλη µείωση των δια- θρωποι πεθαίνουν πρόωρα κάθε χρόνο από δείξουν, τα πραγµατικά τους οφέλη, ειδικά
γάλη ελαστικότητα στην εφαρµογή του. Γενικότερη απαξίωση του κα- θέσιµων εισοδηµάτων σε συνδυασµό µε την έκθεση στην ρύπανση του εσωτερικού αν συγκριθούν µε το κόστος αγοράς
πνίσµατος (και των εναλλακτικών του, όπως ηλεκτρονικό και θερµαινόµενο την αύξηση της τιµής του πετρελαίου θέρ- αέρα και 4.2 εκ. από αυτή του εξωτερικού των. Η βελτίωση της ενεργειακής από-
τσιγάρο) ώστε να µειωθεί το ποσοστό των καπνιστών που είναι στην χώρα µανσης, οδήγησε πλήθος νοικοκυριών να (https://www.who.int/health-topics/air- δοσης κτιρίων για χαµηλότερη κατανά-
µας από τα υψηλότερα στον κόσµο. στραφούν στην καύση βιοµάζας σε τζά- pollution#tab=tab_1). λωση ενέργειας είναι το επόµενο µέτρο,
Να περιοριστεί η χρήση βιοµάζας σε τζάκια/σόµπες όπως ανα- κια/σόµπες. Ένα µάλιστα µέρος των συµ- που όµως απαιτεί µεγάλα κονδύλια σε
φέρθηκε πιο πριν. πολιτών µας, προφανώς τα οικονοµικά Τι πρέπει να γίνει σήµερα; εθνικό επίπεδο.
Υπάρχει ένα πλήθος επαγγελµατικών δραστηριοτήτων σε χώρους ασθενέστερα στρώµατα, έχουν οδηγηθεί Για να βελτιωθεί η ποιότητα της ατµό- Τέλος, είναι πολύ σηµαντικό να ξεκινήσει
µε υψηλή ρύπανση εσωτερικού χώρου: κοµµωτήρια, τοποθέτηση/βάψι- στην καύση ακόµα και απορριµµάτων σφαιρας πρέπει αρχικά να σταµατήσει η καταγραφή και νέων ρύπων, καθώς πολ-
µο νυχιών, γυµναστήρια, βιοτεχνίες, βιοµηχανίες κ.τ.λ. Όµως, µε τα σύγ- (Σκόρδου και Ζέρβας 2013). Η υποβάθµιση πλήρως η καύση βιοµάζας στις πόλεις και λοί από αυτούς έχουν σηµαντικές επι-
χρονα οργανικά υλικά, ακόµα και πολλοί χώροι γραφείων αντιµετωπίζουν αυτή της ατµόσφαιρας θεωρείται πολύ ση- αυτό µπορεί να γίνει µόνο έχοντας τέτοια πτώσεις στην υγεία.
σηµαντικό πρόβληµα. ∆υστυχώς η καταγραφή της ρύπανσης αυτών των
χώρων, η ενηµέρωση των εργαζόµενων και των χρηστών και οι δράσεις
περιορισµού της ρύπανσης είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Απαιτείται και εδώ Αναφορές
µία σοβαρή ενασχόληση της πολιτείας µε το ζήτηµα. - Σκόρδου Κ., Ζέρβας Ε. (2013), Απόψεις των Αθηναίων για την οικιακή θέρµανση και όχληση από την ατµοσφαιρική ρύπανση
Η αύξηση της τιµής της ενέργειας το τελευταίο διάστηµα και η πιθανότητα σε περίοδο οικονοµικής κρίσης (χειµώνας 2012-2013), 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Χηµικής Μηχανικής, 23-25 ΜαEου, Αθήνα.
µίας νέας οικονοµικής ύφεσης στο προσεχές µέλλον δεν µας κάνει πολύ - Torben Sigsgaard, Bertil Forsberg, Isabella Annesi-Maesano, Anders Blomberg, Anette Bølling, Christoffer Boman, Jakob Bøn-
αισιόδοξους για την πορεία αυτών των προτάσεων. Ο «ικανός όµως φαί- løkke, Michael Brauer, Nigel Bruce, Marie-Eve Héroux, Maija-Riitta Hirvonen, Frank Kelly, Nino Künzli, Bo Lundbäck, Hanns Mosham-
νεται στα δύσκολα» και αυτό είναι µία σηµαντική πρόκληση για την ελ- mer, Curtis Noonan, Joachim Pagels, Gerd Sallsten, Jean-Paul Sculier, Bert Brunekreef, Health impacts of anthropogenic biomass
ληνική πολιτεία. burning in the developed world, European Respiratory Journal 2015 46: 1577-1588; DOI: 10.1183/13993003.01865-2014