Page 15 - JANUARY-FEBRUARY-2024

‘Ερευνα 15

IANOYAΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2024

Οι εξελίξεις στην απασχόληση

και ανεργία στην Ελλάδα

να βασικό αντικείµενο της θεµατικής ενότητας ∆ΕΟ 43 είναι η Κατά την διεθνή οικονοµική κρίση, την πολυετή
θεωρία της αγοράς εργασίας. Προκειµένου να αποκτήσουν οι
Έφοιτητές πληρέστερη αίσθηση για το τι συνέβη και συµβαίνει ύφεση, την ανάκαµψη και την πανδηµία
στην συγκεκριµένη αγορά, καθώς και δυνητικά χρήσιµες παρα-
στάσεις αναφορικά µε το πώς διενεργείται και επηρεάζει ευρύ-
τερα η έρευνα σε οικονοµικής υφής θέµατα, όπως η απασχόληση,
οργανώθηκε στις 25 Φεβρουαρίου µια εµβόλιµη εξ αποστάσεως
συζήτηση υπό την µορφή εργαστηρίου ανοιχτού και στην ευρύ-
τερη κοινότητα των φοιτητών και αποφοίτων του ΕΑΠ. Σε αυτήν
µετείχαν 137 άτοµα. ( (B Bλ λ. . Ε Ει ικ κό όν να α 1 1) ). .
Γράφει ο
Π. Προδροµίδης Για την ενηµέρωση των αναγνωστών, στις επόµενες παραγράφους
Μέλος ΣΕΠ (*)
περιγράφονται ορισµένες πρόσφατες διεργασίες και εξελίξεις όπως
παρουσιάστηκαν στο εργαστήριο.

Προοιµιακά αναφέρεται ότι στην Ελλάδα η απασχόληση στην εγχρήµατη οικονοµία είναι νό-
µιµη και µετριέται εφόσον διενεργείται από άτοµα ηλικίας 15 ετών και άνω. Οι απασχολουµέ-
νοι και οι άνεργοι της συγκεκριµένης ηλικιακής οµάδας συνιστούν το εργατικό δυναµικό. Άνεργα
χαρακτηρίζονται τα άτοµα που είναι ικανά προς εργασία, θέλουν να εργαστούν µε τον τρέχοντα
µισθό, αλλά δεν βρίσκουν απασχόληση. Οι υπόλοιποι (όσοι δεν εργάζονται στην εγχρήµατη οι-
κονοµία ή δεν είναι άνεργοι) δεν µετέχουν στο εργατικό δυναµικό. (Η διενέργεια εργασίας εκτός
εγχρήµατης οικονοµίας, αν και οικονοµική δραστηριότητα µε όλη την έννοια της λέξεως, δεν τεκ-
µηριώνεται το ίδιο εύκολα και µαζικά, οπότε δεν µετριέται τακτικά και έµεινε εκτός της συγκε-
κριµένης συζητήσεως.)
Τόσο ο αριθµός των απασχολουµένων, L, ο οποίος αυξάνει τελευταίως, όσο και ο πληθυσµός
ηλικίας 15 ετών και άνω, N, ο οποίος φθίνει από το 2008, είναι στα επίπεδα των αρχών του αι-
ώνα. ∆ιαπιστώνεται, δε, ακόµα και οπτικώς, ότι αν και επί µακρόν η πορεία του αριθµού των ερ-
γαζοµένων αντικαθρεφτίζεται στην πορεία του αριθµού των ανέργων, U, εσχάτως (από το 2019)
η πορεία του αριθµού των εργαζοµένων αντικαθρεφτίζεται και στην εξέλιξη του αριθµού των
µη µετεχόντων στο εργατικό δυναµικό. (Προηγουµένως το µέγεθος της µη συµµετοχής δεν µε-
ταβαλλόταν πολύ.) Βλ. Γράφηµα 1. Η διαπίστωση της πρόσφατης εξέλιξης είναι σκόπιµο να
λαµβάνεται υπ΄ όψιν στην άσκηση πολιτικής για την απασχόληση και ανεργία, διότι µια επέµ-
βαση που αποβλέπει στην µετάβαση ανέργων στην απασχόληση ενδέχεται να αποδώσει ολιγό-

ποσοστού της ανεργίας, U/(L+U). Λ.χ., η αύξηση (µείωση) του ΑΕΠ το 1998 (2007) προηγήθηκε
της µειώσεως (αυξήσεως) του ποσοστού ανεργίας. Εν συνέχεια και για αρκετό χρόνο που η οι-
κονοµία ήταν σε ύφεση, η προήγηση αντιστράφηκε. Βλ. Γράφηµα 3. Η γνώση αυτή είναι καίριας
σηµασίας σε ότι αφορά την στόχευση του ασκούντος την πολιτική. Υπό το πρώτο καθεστώς, αν
ο ασκών την πολιτική στοχεύει στην αύξηση του ΑΕΠ, αναµενόµενα θα επιτύχει και µείωση της
ανεργίας. Αν ο τρόπος λειτουργίας της οικονοµίας αλλάξει και η προήγηση αντιστραφεί, όµως
ο ασκών την πολιτική δεν γνωρίζει για την αλλαγή και συνεχίζει να χρηµατοδοτεί και να ασκεί
την πολιτική σαν να µην έχει αλλάξει ο τρόπος λειτουργίας της οικονοµίας, τότε µάλλον θα αστο-
τερο από το αναµενόµενο αν συγχρόνως προσελκυστούν και εισέλθουν στην αγορά εργασίας χήσει και θα αργήσει να επιτύχει αµφοτέρους στόχους. Για την ιστορία, σηµειώνεται ότι εν προ-
µη συµµετέχοντες. κειµένω, διενεργούντες έρευνα οι Προδροµίδης, Πετραλιάς και Πέτρος (2013) εντόπισαν την
Από το 2013 και εξής το άνεργο προσωπικό απαρτίζεται από αναλογικά περισσοτέρους κατό- συγκεκριµένη αλλαγή στην λειτουργία της οικονοµίας, ενηµέρωσαν, και η Πολιτεία προέβη στις
χους απολυτηρίου λυκείου ή διπλώµατος µεταλυκειακής εκπαίδευσης και περισσοτέρους απο- δέουσες ενέργειες ώστε η ευρωκοινοτική χρηµατοδότηση της περιόδου 2014-20 προς την Ελ-
φοίτους της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης από τον µέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27). λάδα να προσαρµοστεί (διευρυνθεί) αναλόγως παρά την της γενική συρρίκνωση του κοινοτικού
Όταν το πολύ εκπαιδευµένο ανθρώπινο δυναµικό δεν βρίσκει απασχόληση στην Ελλάδα και προϋπολογισµού, να σχεδιαστούν αντίστοιχες δράσεις κ.ο.κ.)
µεταβαίνει στο εξωτερικό προκύπτει το brain drain. Από την άλλη µεριά, το απασχολούµενο Σε κλαδικό επίπεδο οι συνθήκες µπορεί να είναι ιδιάζουσες (ιδιάζουσες σε κάθε κλάδο) µε
προσωπικό, αν και απαρτιζόταν από ολιγότερους κατόχους απολυτηρίου λυκείου ή διπλώµα- αποτέλεσµα η απασχόληση ανά κλάδο να εξελίσσεται µε ετερόκλητο τρόπο. Αλλά περισσότερα
τος µεταλυκειακής εκπαίδευσης και περισσότερους πτυχιούχους ή άτοµα µε απολυτήριο υπο- για αυτό µια άλλη φορά.
χρεωτικής εκπαίδευσης από τον µέσο όρο της ΕΕ-27, τελευταίως εµφανίζει παρεµφερείς ανα-
λογίες µε τον µέσο όρο της ΕΕ-27. Βλ. Γράφηµα 2. Βιβιοαναφορά
Αναλογικά, ως ποσοστό του πληθυσµού, οι απασχολούµενοι στην Ελλάδα ήταν και είναι ολιγό- Προδροµίδης Π., Πετραλιάς Α., Πέτρος Σ. (2013). «Η εξελισσόµενη σχέση ΑΕΠ-ανεργίας και η κατανοµή πό-
τεροι από ότι στην υπόλοιπη ΕΕ-27 και µε το προϊόν (όπως το ΑΕΠ) που παράγουν συντηρούν ρων του ΕΣΠΑ στην Ελλάδα.» ΚΕΠΕ, Οικονοµικές Εξελίξεις, 21: 33-39.
αναλογικά περισσοτέρους µη απασχολουµένους από ότι µεσοσταθµικά οι απασχολούµενοι στην
υπόλοιπη ΕΕ-27. ( (* *) ) Ο Ο Π Π. . Π Πρ ρο οδ δρ ρο οµ µί ίδ δη ης ς ε εί ίν να αι ι Μ Μέ έλ λο ος ς Σ ΣΕ ΕΠ Π, , δ δι ιδ δά άσ σκ κω ων ν σ στ τη ην ν ∆ ∆Ε ΕΟ Ο 4 43 3, , Β Βι ιο οµ µη ηχ χα αν νι ικ κή ή Ο Ορ ργ γά άν νω ωσ ση η, ,
Μια άλλη διαπίστωση είναι ότι ως το 2010 η µεταβολή του ΑΕΠ προηγείτο της µεταβολής του Α Αγ γο ορ ρά ά Ε Ερ ργ γα ασ σί ία ας ς, , Ε Ευ υρ ρω ωπ πα αϊ ϊκ κέ ές ς Ε Επ πι ιχ χε ει ιρ ρή ήσ σε ει ις ς