Page 16 - sxedio-drasis

υπουργών, όπως και μελών του Ελληνικού Κοινοβουλίου εκτιμάται αντιστοίχως στο 16% ποσοστό εκπροσώπησης των γυναικών στο ακαδημαϊκό προσωπικό των ΑΕΙ, ανεξαρτήτως
(84% άνδρες) και 22% (78% άνδρες). Ωστόσο, η γυναικεία εκπροσώπηση στα διοικητικά
συμβούλια των εταιρειών, δείχνει να αυξάνεται. Η παρουσία γυναικών στα συμβούλια
υπολογίστηκε, βάσει του Δείκτη, στο 15% (από 6% το 2010). Στον τομέα της εργασίας η
27
Ελλάδα πλαισιώνεται στην προτελευταία θέση με ποσοστό 65.3% (ΕΕ 71.6%), ενώ αξίζει να
σημειωθεί ότι αναφορικά με τις προοπτικές καριέρας (κλίμακα μεταξύ 0 και 100), οι γυναίκες
παρουσιάζουν καλή προοπτική (51 βαθμοί, άνδρες 52 βαθμοί). Με 44,7 βαθμούς, η
κατάσταση της Ελλάδας έχει βελτιωθεί περισσότερο στην ισότητα στη χρήση του χρόνου από
άνδρες και γυναίκες (+ 9,1 μονάδες) από το 2010. Στον τομέα της γνώσης η Ελλάδα με
28
βαθμολογία 54.9 μονάδες (ΕΕ 62.7), παρουσιάζει ισόποσα ποσοστά μεταξύ ανδρών και
γυναικών όσον αφορά στις/στους απόφοιτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (24%), όσο και
στην τυπική και άτυπη εκπαίδευση (11%), ενώ το 36% των γυναικών (αντίστοιχο ποσοστό
ανδρών 16%) φοιτά στους τομείς της εκπαίδευσης, υγείας και πρόνοιας, των ανθρωπιστικών
σπουδών και των τεχνών. Η καλύτερη επίδοση της Ελλάδας καταγράφεται στον τομέα της
υγείας (84,3 μονάδες). Παρά ταύτα, κατατάσσεται μόλις στην 20ή θέση στο σύνολο των
29
κρατών μελών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η καλύτερη επίδοση της Ελλάδας σ᾽ αυτόν τον τομέα
καταγράφεται στον υποτομέα της κατάστασης της υγείας (95,2 μονάδες), γεγονός που την
κατατάσσει στην 4η θέση στο σύνολο των κρατών μελών. Από το 2018, η βαθμολογία της
Ελλάδας παρέμεινε αμετάβλητη στον τομέα της εξουσίας και κατέγραψε ελάχιστη αύξηση
30
στους τομείς της γνώσης (+0,1 μονάδα) και της υγείας (+0,3 μονάδα).
Προβληματισμό προκαλεί η εικόνα της Ελλάδας βάσει του Δείκτη «Women, Peace
and Security Index», όπου βρίσκεται στην τελευταία θέση στο γκρουπ των ανεπτυγμένων
χωρών, παρουσιάζοντας τις χειρότερες επιδόσεις στον τομέα της απασχόλησης και της
οικονομικής συμπερίληψης, ενώ καταλαμβάνει την 45η θέση μεταξύ των 170 χωρών που
31
συμμετείχαν στην έρευνα. Ανάλογες εντυπώσεις για τη θέση της Ελλάδος, σχηματίζονται
και από τις αξιολογήσεις του «Global Gender Gap Index», όπου η Ελλάδα κατατάσσεται 98η
στο σύνολο των 156 χωρών, ενώ παρουσιάζει πτώση 14 θέσεων στη σειρά κατάταξης, σε
σχέση με το 2020. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί, ότι σύμφωνα με πρόσφατη Έκθεση του
32
2022 «Women, Business and the Law» της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ελλάδα (βαθμολογία
100%) συγκαταλέγεται στις χώρες (Βέλγιο, Καναδάς, Δανία, Γαλλία, Ισλανδία, Ιρλανδία,
Λετονία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Ισπανία και Σουηδία), που προσφέρουν πλήρη νομική
προστασία στις γυναίκες και ίσα νομικά δικαιώματα σε άνδρες και γυναίκες, δηλαδή οι
33
γυναίκες έχουν ίση νομική θέση με τους άνδρες. .
Όσον αφορά στον πανεπιστημιακό χώρο, η Ελλάδα, σύμφωνα με την Έκθεση της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής «She Figures», συγκαταλέγεται στις τρεις τελευταίες χώρες με
27 Ο τομέας της εργασίας μετρά τον βαθμό στον οποίο οι γυναίκες και οι άνδρες μπορούν να επωφεληθούν
από την ίση πρόσβαση στην απασχόληση και τις καλές συνθήκες εργασίας.
28 Ο τομέας του χρόνου μετρά τις ανισότητες των φύλων στην κατανομή του χρόνου που αφιερώνεται στη
φροντίδα και την οικιακή εργασία και τις κοινωνικές δραστηριότητες.
29 Ο τομέας της υγείας μετρά την ισότητα των φύλων σε τρεις πτυχές που σχετίζονται με την υγεία: κατάσταση
υγείας, συμπεριφορά υγείας και πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
30 Για όλες τις παραπάνω εκτιμήσεις, βλ. https://eige.europa.eu/gender-equality-index/2021/country/EL.
31 Georgetown University’s Institute for Women, Peace and Security & The Peace Research Institute Oslo (PRIO),
Women, Peace and Security Index 2021/22, σ. 3, 21 & πίνακας «Countries and index scores by rank, 2021 WPS
Index» (https://giwps.georgetown.edu/the-index/).
Index,
Gap
32 World Economic Forum, Global Gender Gap Index, March 2021, σ. 10 March 2021, σ. 10
World
Economic
Gender
Global
Forum,
(https://www.weforum.org/reports/global-gender-gap-report-2021).
33 World Bank, Women, Business and the Law 2022, Washington, DC: World Bank, 2022, σ. 14 doi: 10.1596/978-
1-4648-1817-2.
16
βαθμίδας, 35.1% ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ ήταν 41,3%. Επίσης, παρατηρείται ότι
η παρουσία των γυναικών μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ Α βαθμίδας)
είναι υψηλότερη στις ανθρωπιστικές επιστήμες και στις τέχνες (36.1%) και στις ιατρικές
επιστήμες (27.0%), καθώς και στις κοινωνικές επιστήμες (26.1%), παρά στις φυσικές και
34
τεχνολογικές επιστήμες.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την ισότητα των φύλων σε εκπαίδευση, έρευνα και
καινοτομία στην Ελλάδα, παρουσιάζονται στην έκθεση «She Figures 2021». Όσον αφορά τη
συμμετοχή των γυναικών σε ανώτερες ακαδημαϊκές θέσεις (Βαθμίδα Α) είναι κάτω από τον
μέσο ευρωπαϊκό όρο. Ειδικότερα, το 2018 στην Ελλάδα, το 22,3% των γυναικών κατείχε
θέσεις Βαθμίδας Α, σε σύγκριση με το 26,2% στην ΕΕ. Υπήρχε ωστόσο πρόοδος από το 2013
έως το 2018, όπου σημειώθηκε αύξηση της εκπροσώπησης των γυναικών σε ανώτατες
ακαδημαϊκές θέσεις, κατά περίπου 2,5%.
Ως ιδιαίτερα χαμηλή εκτιμάται η εκπροσώπηση των γυναικών στα όργανα διοίκησης
της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας στην Ελλάδα, με μόλις 19,64% των μελών και
11,43% των επικεφαλής να είναι γυναίκες. Και οι δύο δείκτες είναι κάτω του μέσου όρου της
35
ΕΕ (31,1% για τα μέλη και 24,5% για τους επικεφαλής).
Σύμφωνα με νέα μελέτη του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης & Ηλεκτρονικού
Περιεχομένου (2021) οι γυναίκες διδάκτορες στην Ελλάδα αποτελούν το 2020, το 49,3% στο
σύνολο των διδακτόρων, ενώ η υψηλότερη συμμετοχή των γυναικών σημειώνεται στο
επιστημονικό πεδίο των κοινωνικών επιστημών (58,0%). Ακολουθούν οι ανθρωπιστικές
επιστήμες και τέχνες (55,6%), καθώς και οι γεωπονικές επιστήμες και η κτηνιατρική (52,4%).
Το συνολικό προσωπικό που απασχολείται στην Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε & Α) στην Ελλάδα,
ανέρχεται σε 103.525 άτομα, με 45.001 να είναι γυναίκες (ποσοστό 43,5% του συνολικού
προσωπικού), ενώ ο αριθμός των γυναικών (ερευνήτριες και λοιπό προσωπικό) στον τομέα
της έρευνας και ανάπτυξης στην τριτοβάθμια εκπαίδευσης είναι 24.805 (άνδρες 26.514),
αποτελώντας το 48,3% του συνολικού προσωπικού Ε &Α του τομέα (βάσει στοιχείων του
2019). Μεταξύ των δράσεων του Ορίζοντα 2020 (2014–2020), ενδιαφέρον παρουσιάζει η
συμμετοχή των γυναικών στις ερευνητικές χρηματοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Έρευνας (European Research Council, ERC) και οι δράσεις Marie Skłodowska-Curie (MSCA).
Ειδικότερα, η συμμετοχή των γυναικών στις δράσεις νέων ερευνητών που
χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ, κατά την περίοδο 2014-2020, όπως οι δράσεις Marie
Skłodowska-Curie ανέρχεται στο 37,9%, με τις χρηματοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού
Συμβουλίου Έρευνας στο 27,6%. Συγκριτικά υψηλότερο είναι το ποσοστό συμμετοχής των
γυναικών (πάνω από 50%) στις δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν σε εθνικό επίπεδο, από το
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο τα έτη 2016-2021 και αφορούν στην υποστήριξη υποψηφίων
36
διδακτόρων, μεταδιδακτόρων και νέων ερευνητών.
34 European Commission, Directorate–General for Research and Innovation, She Figures 2018, Luxembourg:
Publications Office of the European Union, 2019, σ.118 & 121 (https://data.europa.eu/doi/10.2777/936). Τα
δεδομένα αφορούν το έτος 2016. Το ποσοστό εκπροσώπησης των γυναικών στο ακαδημαϊκό προσωπικό στην
τριτοβάθμια εκπαίδευση, το 2019, ήταν 36%, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας (World Bank)
& UNESCO, Institute for Statistics, 2021 (https://data.worldbank.org/indicator/SE.TER.TCHR.FE.ZS).
35 European Commission, Directorate-General for Research and Innovation, She figures 2021: Gender Equality in
Research and Innovation, Greece, Luxembourg: Publications Office of the European Union 2021, πίνακες, 1,4,5,6
(https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/research_and_innovation/strategy_on_research_and_innovatio
n/documents/ec_rtd_she-figures-2021-country-fiche-greece.pdf).
36 Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης & Ηλεκτρονικού Περιεχομένου, Η Συμμετοχή των Γυναικών στην Έρευνα & την
Ανάπτυξη στην Ελλάδα 2021, https://www.ekt.gr/el/news/27070, https://metrics.ekt.gr/publications/541 & σ.
18
17