Εγκληματολογικές και Ποινικές προσεγγίσεις της διαφθοράς, του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος – ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΕΑΠ > ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ > Μεταπτυχιακά > Εξαμηνιαία > Εγκληματολογικές και Ποινικές προσεγγίσεις της διαφθοράς, του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος (ΠΕΔ) > Εγκληματολογικές και Ποινικές προσεγγίσεις της διαφθοράς, του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος – ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

 

ΠΕΔ50 Έγκλημα, Κοινωνικός Έλεγχος και Ποινική Καταστολή

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 50  
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10  
Τύπος της Θ.Ε.: Υποχρεωτική  
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται: Πρώτο (1ο)  
Γλώσσα διδασκαλίας: Ελληνική  

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.

Αντικείμενο της εισαγωγικής αυτής Θ.Ε. είναι η θεωρητική προσέγγιση της σχέσης ανάμεσα στον Κοινωνικό Έλεγχο, το έγκλημα, το ποινικό φαινόμενο και τις βασικές αρχές και όψεις του ουσιαστικού και του δικονομικού ποινικού δικαίου. Σε μια διεπιστημονική προσέγγιση παρουσιάζονται, από τρεις διαφορετικές επιστημολογικές οπτικές, δηλαδή της Εγκληματολογίας, του Ουσιαστικού Ποινικού Δικαίου και του Δικονομικού Ποινικού Δικαίου, οι θεμελιώδεις έννοιες οι οποίες είναι απαραίτητες για γίνει κατανοητή η κοινωνική κατασκευή του εγκλήματος, η θεωρία και οι λειτουργίες του επίσημου κοινωνικού ελέγχου, η δομή των κανόνων και η αποστολή του Ουσιαστικού και του Δικονομικού Ποινικού Δικαίου.

Ειδικότερα, αντικείμενο της Θ.Ε. αποτελούν οι έννοιες και οι κοινωνικο-ιστορικοί όροι δημιουργίας, επιβολής και παραβίασης κανόνων, η συγκρότηση και λειτουργία του ποινικού φαινομένου, ο Κοινωνικός Έλεγχος του εγκλήματος (άτυπος και, ιδίως, τυπικός). Συγκεκριμένα, στην ενότητα αυτή εξετάζονται: η σχέση μεταξύ κοινωνικών κανόνων και κανόνων δικαίου (με έμφαση στις διαδικασίες εγκληματοποίησης), η σχετικότητα του εγκλήματος ως κοινωνικού και ποινικού φαινομένου και η σύνδεση της εγκληματικότητας με τις υποτελείς, επικίνδυνες τάξεις, η επιλεκτική λειτουργία και η διακριτική εφαρμογή του ποινικού νόμου σε συσχέτιση με την υπερεκπροσώπηση των συμβατικών/κοινών εγκλημάτων και την υπο-εκπροσώπηση των οικονομικών εγκλημάτων και των εγκληματών των ισχυρών, ο ρόλος, οι κατανομές και οι συνέπειες του κοινωνικού και ποινικού στίγματος, οι βασικές αρχές θεμελίωσης του ποινικού νόμου. Εξετάζονται επίσης συνοπτικά οι φορείς και η λειτουργία του ποινικο-κατασταλτικού συστήματος, η σημασία της ποινικής τυποποίησης, τα στοιχεία της δομής του εγκλήματος (άδικο, καταλογισμός) και η λειτουργία τους στο ουσιαστικό ποινικό δίκαιο, τα χαρακτηριστικά και οι σκοποί της ποινής και τα είδη των ποινικών κυρώσεων, τα βασικά χαρακτηριστικά της δικαστικής επιμέτρησης των ποινών καθώς και οι θεμελιώδεις αρχές έκτισης αυτών, όπως και οι βασικές όψεις του δικονομικού ποινικού δικαίου, ιδίως τα δικαιώματα των υπόπτων και των κατηγορουμένων, η έννοια της δίκαιης δίκης με έμφαση στα σημεία εκείνα που παρατηρούνται αποκλίσεις στο θεσμικό πλαίσιο ποινικής καταστολής της διαφθοράς, του οικονομικού εγκλήματος και της οργανωμένης εγκληματικότητας.

Η Θ.Ε. διαρθρώνεται σε πέντε επιμέρους βασικές ενότητες, στο πλαίσιο των οποίων εξετάζονται:

-Η έννοια του εγκλήματος, η δημιουργία κανόνων και οι θεωρίες του Κοινωνικού Ελέγχου.

-Οι λειτουργίες και οι τάσεις του επίσημου κοινωνικού ελέγχου.

-Η επιλεκτική λειτουργία των φορέων του επίσημου κοινωνικού ελέγχου, οι διαδικασίες και οι συνέπειες της εγκληματοποίησης και ποινικοποίησης, με ειδική αναφορά στην εγκληματοποίηση της δράσης ισχυρών οικονομικών και πολιτικών παραγόντων.

-Η δομή και η λειτουργία της ποινικής δικαιοσύνης και οι γενικές αρχές του ουσιαστικού και του δικονομικού ποινικού δικαίου, ιδίως ως εγγυήσεις προστασίας των δικαιωμάτων κατηγορουμένων και καταδικασθέντων και ως περιπτώσεις απόκλισης από το κεκτημένο των εγγυήσεων αυτών.

– Η κοινωνική έρευνα των θεσμών της ποινικής δικαιοσύνης και της απονομής της.

Στόχος της Θ.Ε.: Η θεματική ενότητα αποβλέπει να εφοδιάσει τους φοιτητές με την απαραίτητη γνώση για την ακώλυτη παρακολούθηση των υπόλοιπων ενοτήτων του ΜΠΣ υπό το πρίσμα της κριτικής προσέγγισης των θεμάτων που εξετάζουν. Μέσα από τη σύνθεση εγκληματολογικής και ποινικής θεωρίας και δευτερευόντως, θεωρίας της κοινωνικής έρευνας, η Θ.Ε. επιδιώκει να παράσχει σε εκείνους τους φοιτητές/-ήτριες, που δεν προέρχονται από τις Νομικές Σχολές το αναγκαίο συναφές γνωστικό υπόβαθρο, αλλά και σε αποφοίτους των Νομικών Σχολών μια σύνθεση και ένα ουσιαστικό συμπλήρωμα των γνώσεών τους.

Ειδικότερα, στόχος της Θ.Ε. είναι να προσφέρει τα απαραίτητα θεωρητικά εργαλεία, ώστε οι φοιτητές/-ήτριες να κατανοούν και να αναλύουν υπό το πρίσμα των εγκληματολογικών θεωριών τα αίτια του εγκλήματος και τις διαδικασίες κοινωνικής κατασκευής του, να εξετάζουν κριτικά την έννοια και τις λειτουργίες του άτυπου και ιδίως, του τυπικού Κοινωνικού Ελέγχου, τις συσχετίσεις και την αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφορετικών φορέων του, όπως και τις σύγχρονες τάσεις και τα προβλήματα που καθορίζουν την εξέλιξή τους. Επιδιώκεται επίσης, από την άποψη του ουσιαστικού και δικονομικού ποινικού να αναδειχθούν οι βασικές αρχές θεμελίωσής τους και η σχέση τους με το Σύνταγμα, οι τάσεις διεύρυνσης της ποινικής καταστολής, η κριτική ανάλυσή τους σε σχέση με τις συγκεκριμένες κατηγορίες εγκλημάτων και οι συνέπειες τους στα πεδία της διαφθοράς, του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος. Τέλος επιδιώκεται να εισαχθούν οι φοιτητές/-ήτριες στη βασική προβληματική και στις αρχές μεθοδολογίας της κοινωνικής έρευνας που μελετά το έγκλημα ως πραγματικότητα και κατασκευή και τον έλεγχό του.

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση της Θ.Ε. οι φοιτήτριες/φοιτητές αναμένεται να:

α) κατανοούν και να προσεγγίζουν με θεωρητική και μεθοδολογική επάρκεια τα κοινωνικά αίτια του εγκλήματος·

β) επεξεργάζονται θεωρητικά και να αντιστοιχούν σε πραγματικές καταστάσεις, τις διαδικασίες εγκληματοποίησης·

γ) κατανοούν και να αναλύουν το νομικό φαινόμενο της τυποποίησης εγκλημάτων και τη διάκρισή του από το αντίστοιχο κοινωνικό φαινόμενο της προσβολής αγαθών τρίτων·

δ) συσχετίζουν και να αναλύουν κριτικά τη θεωρία, τις λειτουργίες, τους μετασχηματισμούς, τα όρια και το κέντρο βάρους του τυπικού Κοινωνικού Ελέγχου, ιδίως στη σύγχρονη εποχή·

ε) αντιλαμβάνονται και να συγκρίνουν τη λειτουργική σχέση ανάμεσα στην εγκληματολογική και ποινική προσέγγιση του εγκληματικού φαινομένου·

στ) κατανοούν τη σημασία των θεμελιωδών αρχών του ποινικού δικαίου και προστατευόμενων θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της ποινικής καταστολής·

ζ) κατανοούν τις βασικές μεθόδους για την ορθή υπαγωγή πραγματικών δεδομένων στις νομοτυπικές μορφές (αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση) εγκλημάτων του ΠΚ και των ειδικών Ποινικών Νόμων, γενικά και στα πεδία ενδιαφέροντος του ΜΠΣ·

η) κατανοούν τη σημασία των δικονομικών κανόνων και το πλαίσιο που θέτουν οι  κανόνες αυτοί ώστε να χειρίζονται και με βάση αυτούς τους κανόνες  υποθέσεις που έχουν υπό  την ευθύνη τους·

θ) κατανοούν την σημασία του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της ποινικής καταστολής·

ι) κατανοούν τη διάσταση της κοινωνικής έρευνας και τις βασικές αρχές ερευνητικών μεθόδων.

Γνωστικά Αντικείμενα της Θ.Ε.

  • Έννοια και Θεωρίες Κοινωνικού Ελέγχου
  • Λειτουργίες και τάσεις του επίσημου κοινωνικού ελέγχου
  • Επιλεκτική λειτουργία των φορέων του επίσημου κοινωνικού ελέγχου, διαδικασίες και συνέπειες της εγκληματοποίησης και ποινικοποίησης
  • Δομή, λειτουργία ποινικής δικαιοσύνης και γενικές αρχές ουσιαστικού και δικονομικού ποινικού δικαίου

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ51 Η εγκληματολογία του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 51
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Πρώτο (1ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική Περιγραφή της Θ.Ε.

Αντικείμενο της Θ.Ε. είναι η εγκληματολογική θεωρητική προσέγγιση και ανάλυση του οικονομικού εγκλήματος με ιδιαίτερη έμφαση στα ζητήματα διαφθοράς. Εξετάζονται ειδικότερες όψεις του οικονομικού εγκλήματος όπως τα εγκλήματα του λευκού κολάρου (whitecollarcrimes), τα εταιρικά εγκλήματα (corporatecrimes), και των κρατικά εταιρικά εγκλήματα (state-corporatecrimes), οι εταιρικές συμπράξεις καρτέλ. Στο πλαίσιο αυτό αναλύεται συστηματικά ο ρόλος και η λειτουργία της διαφθοράς, εξετάζονται κριτικά τα βασικά μέσα επίσημης και ανεπίσημης κοινωνικής αντίδρασης και η διάσταση ανάμεσα στις πραγματικές και τις λανθάνουσες λειτουργίες των ελεγκτικών και ποινικο-κατασταλτικών μηχανισμών και τέλος, αναλύονται προκλήσεις και ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες για την αποκάλυψη και την αντιμετώπιση των εγκλημάτων αυτών.

Η Θ.Ε. διαρθρώνονται σε τέσσερις επιμέρους βασικές ενότητες, στο πλαίσιο των οποίων εξετάζεται:

α) Η έκταση, τα αίτια και οι όψεις του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς. Στην ενότητα αυτήν η περιγράφονται και αναλύονται οι όροι εμφάνισης και εξέλιξης του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς στο πλαίσιο κάθε ιστορικής συγκυρίας , οριοθετείται η έννοια οριοθέτηση των παραπάνω εγκλημάτων και αναλύονται συγκριτικά οι εγκληματολογικές θεωρήσεις σχετικά με τα αίτια και την κοινωνική κατασκευή του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς και εξηγούνται συστηματικά οι διάφορες τυπολογίες και κατηγορίες οικονομικών εγκλημάτων.

β) Η κοινωνική οργάνωση και ο τρόπος δράσης. Εξετάζονται οι πολιτισμικές διαστάσεις, η κοινωνική οργάνωση και οι κλάδοι δραστηριότητας του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς, οι σχέσεις τους με το οργανωμένο έγκλημα, με τη νομιμότητα και τη νόμιμη οικονομία. Εξετάζονται επίσης οι τεχνικές και ο τρόπος δράσης (modusoperandi) με έμφαση στη διαφθορά, την πολιτική διαφθορά, τις εξωχώριες εταιρείες, στο ρόλο των τραπεζών, στα εγκλήματα νομιμοποίησης παράνομων εσόδων, φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής και χρηματοδότησης άλλων παράνομων εγκληματικών δράσεων.

γ) Οι επιπτώσεις και η οργάνωση της επίσημης κοινωνικής αντίδρασης. Αναλύονται οι ποικίλες συνέπειες και οι επιπτώσεις που έχει η εξάπλωση των εγκλημάτων αυτών για την κοινωνία και το Κράτος, εξετάζεται κριτικά η διάρθρωση, οι διαστάσεις, τα προβλήματα και οι λειτουργίες και οι τάσεις της επίσημης κοινωνικής αντίδρασης (θεσμικό πλαίσιο, υπηρεσίες και φορείς κλπ).

δ) Η επιστημονική έρευνα, η αποκάλυψη και η ανάλυση των φαινομένων αυτών. Εξετάζονται οι μέθοδοι που η εγκληματολογική έρευνα έχει προκρίνει για τη διερεύνηση της έκτασης και των ποιοτικών χαρακτηριστικών των εγκλημάτων, όπως αυτά που εξετάζονται εδώ και παρουσιάζονται κριτικά οι σύγχρονες τάσεις που επικρατούν,

Στόχος της Θ.Ε. είναι η εμβάθυνση στην κοινωνική πραγματικότητα του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς μέσω των εργαλείων που παρέχει η εγκληματολογική θεωρία, η κατανόηση των κοινωνικών αιτίων, των διαδικασιών υπό τις οποίες δημιουργούνται τα φαινόμενα αυτά, η συστηματική συγκριτική ανάλυση της κοινωνικής τους οργάνωσης, της λειτουργικότητας της επιχειρησιακής τους διάρθρωσης, δομής και του τρόπου δράσης τους, η κριτική προσέγγιση των ποικίλων κοινωνικών συνεπειών τους και τέλος, η περαιτέρω εξοικείωση των φοιτητών με τα ερευνητικά εργαλεία για την εκπόνηση έρευνας.

Μαθησιακά αποτελέσματα

Μετά την ολοκλήρωση της Θ.Ε. οι φοιτητές/τριες θα έχουν διευρύνει το γνωστικό τους υπόβαθρο και θα έχουν αποκτήσει ικανότητες θεωρητικής επεξεργασίας και ανάλυσης ώστε να μπορούν α) να κατανοούν την κοινωνική πραγματικότητα και την κοινωνική οργάνωση του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς και τις συνθήκες που ευνοούν την εξάπλωσή τους ·β) να κατανοούν και να αναλύουν πραγματικά γεγονότα και κοινωνικές πρακτικές και να τα συσχετίζουν με την πολυμορφία των οικονομικών εγκλημάτων και της διαφθοράς ιδίως στο επίπεδο της εκτίμησης κινδύνων, των προληπτικών ελέγχων και αξιολόγησης της κοινωνικής βλάβης· γ) να προσεγγίζουν κριτικά και να αξιολογούν με ποιοτικά κριτήρια την λογική που διέπει τα μέτρα και τις πολιτικές αντιμετώπισής των εγκλημάτων αυτών, την ουσιαστική αποτελεσματικότητα και τα όρια τους· δ) να επιλέγουν τα κατάλληλα εργαλεία εκπόνησης έρευνας και μελέτης των φαινομένων αυτών στους διαφορετικούς τομείς και στα ποικίλα επίπεδα εμφάνισής τους· ε) να ανταποκριθούν, στη συνέχεια, στις απαιτήσεις της θεματικής ενότητας 10.

Γνωστικά αντικείμενα

  • Εγκληματολογική προσέγγιση: έννοια, κοινωνικά αίτια, συνθήκες, τυπολογίες- διακρίσεις μορφολογία, κοινωνική οργάνωση
  • Η επίσημη κοινωνική αντίδραση – κριτική ανάλυσή της
  • Προκλήσεις και ζητήματα κατά την εφαρμογή του νόμου
  • Η επιστημονική έρευνα για το οικονομικό έγκλημα

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ52 Η ποινική αντιμετώπιση της διαφθοράς και του οικονομικού εγκλήματος

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 52
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Πρώτο (1ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.

Αντικείμενο της Θ.Ε. είναι η συστηματική κριτική παρουσίαση του ελληνικού θεσμικού πλαισίου για την ποινική καταστολή της διαφθοράς στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί υπό την επίδραση και συναφών διεθνών και ευρωπαϊκών νομικών κειμένων, που δεσμεύουν τη χώρα μας. Έμφαση δίνεται  στην παρουσίαση και ερμηνεία των οικείων ποινικών διατάξεων και στον τρόπο εφαρμογής τους στην πράξη από τα ποινικά δικαστήρια. Ειδικότερα, προσδιορίζεται στο πλαίσιο του ποινικού δικαίου η έννοια της διαφθοράς, του υπαλλήλου (που οριοθετεί τη σχέση της δωροδοκίας στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα), εξετάζονται συστηματοποιημένα σε κατηγορίες τα επιμέρους αδικήματα (π.χ. ποικίλες  μορφές δωροληψίας και δωροδοκίας, εγκλήματα σχετικά με την υπηρεσία, εμπορία επιρροής), αναδεικνύονται οι δικονομικές ιδιαιτερότητες της ποινικής καταστολής των εγκλημάτων διαφθοράς. Για όλα τα επιμέρους ερμηνευτικά ζητήματα παρουσιάζονται παράλληλα προς τις θέσεις της επιστήμης και αυτές της νομολογίας, μέσα από τη μελέτη αποφάσεων. Η πραγμάτευση της διαφθοράς θα γίνεται σε αντίστιξη με την έννοια του οικονομικού εγκλήματος, όπως αυτό έχει διαπλασθεί στο πλαίσιο του σύγχρονου ποινικού δικαίου σε ανάπτυξη των κλασικών εγκλημάτων κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας. Η κριτική εστίαση της ΘΕ θα αναδειχθεί ιδίως μέσα από τη ανάλυση της φύση της «διαφθοράς» ως κατ’ εξοχήν ευεπίφορης στην καλλιέργεια ποινικού «λαϊκισμού».

Η Θ.Ε. διαρθρώνεται σε έξι μέρη. Στο πρώτο μέρος εξηγείται εισαγωγικά η έννοια του οικονομικού εγκλήματος στο ποινικό δίκαιο σε αντιδιαστολή προς το κλασικό ποινικό δίκαιο προστασίας της ιδιοκτησίας και της περιουσίας. Στο δεύτερο μέρος αναπτύσσεται η έννοια της διαφθοράς ως έννοια του ποινικού δικαίου και παράλληλα, αφ’ ενός αναλύεται η σημασία της στο ευρύτερο οικονομικό, δικαιοπολιτικό και εν γένει νομικό της συγκείμενο, αναδεικνύονται δε αφ’ ετέρου τα προβλήματα που ανακύπτουν από την υπέρμετρη έμφαση του ποινικού λόγου στη διαφθορά. Το τρίτο μέρος αφιερώνεται στη διαφθορά ως αντικείμενο αντιμετώπισης από πλευράς ποινικού δικαίου σε υπερεθνικό επίπεδο. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην αντιμετώπιση του φαινομένου στο πλαίσιο της ΕΕ. Στο τέταρτο μέρος αναλύεται η διαφθορά στην νομοθεσία του ελληνικού ουσιαστικού ποινικού δικαίου. Μεγάλο μέρος της ενότητας καταλαμβάνει η πραγμάτευση της έννοιας-πυρήνα της διαφθοράς, δηλαδή της δωροδοκίας και δωροληψίας, ενώ εξετάζονται και νεοπαγείς σχετικές έννοιες, όπως η δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα. Εξετάζονται επίσης, τα εγκλήματα σχετικά με την υπηρεσία, η εμπορία επιρροής, Τέλος, στην ενότητα αυτή αναλύονται οι προβλεπόμενες ποινικές κυρώσεις, με έμφαση στη δήμευση και την τάση επέκτασής της. Στο πέμπτο μέρος, το δικονομικό, αναλύεται η νομοθεσία για την ανάκριση στις περιπτώσεις διαφθοράς, ενώ στο έκτο μέρος θίγονται ανακεφαλαιωτικά και εν είδει κριτικής αποτίμησης της ποινικής αντιμετώπισης της διαφθοράς οι προβληματισμοί που ανακύπτουν σε δικαιοπολιτικό επίπεδο.

Στόχος της Θ.Ε.  Η θεματική ενότητα αποβλέπεινα εφοδιάσει τους φοιτητές με μια σφαιρική και συστηματική γνώση σε σχέση με τους ουσιαστικούς και δικονομικούς ποινικούς κανόνες που ισχύουν στην Ελλάδα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, να τους καταστήσει ικανούς για την ορθή εφαρμογή του ως άνω θεσμικού πλαισίου στην πράξη, και να τους παράσχει τα δικαιοσυγκριτικά και επιστημονικά εργαλεία, ώστε να μπορούν να διατυπώνουν κριτικά την άποψη τους για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του ελληνικού συστήματος καθώς και για τις αλλαγές που ενδεχομένως είναι αναγκαίες.

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση της Θ.Ε. η φοιτήτρια/ο φοιτητής αναμένεται να:α) κατανοούν ορθά και με πληρότητα το ισχύον ελληνικό θεσμικό πλαίσιο ποινικής καταστολής της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων και των διεθνών και ευρωπαϊκών κειμένων που το έχουν επηρεάσει, β) εργάζονται αυτόνομα και με κριτικό πνεύμα για την υπαγωγή πραγματικών δεδομένων στις νομοτυπικές μορφές των σχετικών εγκλημάτων, γ) να συμβάλλουν στην ορθή δικονομική πορεία μιας υπόθεσης, εφαρμόζοντας τη γνώση που απέκτησαν στην πράξη, και δ) να αξιολογούν συνολικά κριτικά το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, πέραν της συσταλτικής ερμηνείας των ισχυουσών διατάξεων, διατυπώνοντας έτσι και προτάσεις για την άρση τυχόν προβλημάτων του και τη βελτίωσή του.

Γνωστικά Αντικείμενα της Θ.Ε.

  • Η ποινική καταστολή της διαφθοράς και του οικονομικού εγκλήματος στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα
  • Ποινική αντίδραση για εγκλήματα σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων του ελληνικού δημοσίου και της ΕΕ
  • Δικονομικές ιδιαιτερότητες και συσχετίσεις μεταξύ οικονομικών εγκλημάτων.
  • Η δικαστηριακή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ53 Η διαφθορά και το οικονομικό έγκλημα από την οπτική του Δημοσίου Δικαίου

Κωδικός Θ.Ε.:ΠΕΔ 53
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Δεύτερο (2ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.:

Αντικείμενο της Θ.Ε. είναι η μελέτη του φαινομένου της διαφθοράς στη Δημόσια Διοίκηση από τη σκοπιά του Δημοσίου Δικαίου. Σκοπός της Θ.Ε. 4 είναι η μελέτη της έννοιας, των μορφών και των αιτιών του φαινομένου της διαφθοράς στον δημόσιο τομέα, των μέτρων για την αντιμετώπιση στο πεδίο του δημοσίου δικαίου, καθώς και των δημόσιων ελεγκτικών μηχανισμών για την πρόληψη και την καταστολή του. Η ΘΕ 4 διαρθρώνεται σε τέσσερις υπο -ενότητες.

Η πρώτη υπο-ενότητα της Θ.Ε. έχει εισαγωγικό χαρακτήρα και περιλαμβάνει τη διδασκαλία της έννοιας της Δημόσιας Διοίκησης στο ελληνικό διοικητικό δίκαιο, την παρουσίαση των βασικών στοιχείων που συγκροτούν το ελληνικό διοικητικό σύστημα ( οργάνωση κατά υπουργεία, αποκεντρωμένη διοίκηση, τοπική αυτοδιοίκηση, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, κ.λπ.), την ανάλυση της έννοιας της διαφθοράς με σημείο αναφοράς την οργάνωση και τη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, και την έρευνα των παραγόντων που διευκολύνουν το φαινόμενο της διαφθοράς στο ελληνικό διοικητικό σύστημα. Μεταξύ των παραγόντων αυτών θα δοθεί έμφαση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ελληνικού συστήματος «κομματικής κυβέρνησης» (partygovernment), τα οποία συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη του φαινομένου της διοικητικής διαφθοράς.

Η δεύτερη υπο-ενότητα της Θ.Ε. έχει ως αντικείμενο την ανάλυση των συνταγματικών αρχών που συγκροτούν το θεμέλιο της νομοθεσίας για την καταπολέμηση της διοικητικής διαφθοράς  (δημοκρατική αρχή, αρχή του Κράτους δικαίου, αρχή της διαφάνειας, αρχή της ισότητας, αρχή της ουδετερότητας και της αμεροληψίας της δημόσιας διοίκησης, αρχή αξιοκρατίας, άρθρο 103 παρ.1 Συντ., κλπ), καθώς και την ανάλυση της συνταγματικής προβληματικής του << πολιτικού χρήματος>> (κόμματα και διαφθορά, χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων, ποινική ευθύνη υπουργών, κλπ).

Η τρίτη υπο-ενότητα της Θ.Ε. έχει ως αντικείμενο τα ελεγκτικά σώματα της Δημόσιας Διοίκησης (ΑΣΕΠ, Συνήγορος του Πολίτη, Γ.Ε.Δ.Δ., Σ.Ε.Ε.Δ.Δ., Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, κ.λπ., υπηρεσίες εσωτερικού ελέγχου, π.χ. Δ.Ε.Υ. ΕΛΑΣ, Γ.Ε.Υ.ΥΕΝ),καθώς επίσης και τον δημοσιονομικό έλεγχο των δημοσίων δαπανών από το Ελεγκτικό Συνέδριο, και τον πειθαρχικό έλεγχο των δημοσίων υπαλλήλων.

Η τέταρτη  υπο-ενότητα της Θ.Ε. θα επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση της διαφθοράς στο πεδίο των δημοσίων συμβάσεων, που αποτελεί έναν τομέα υψηλού κινδύνου εκδήλωσης του φαινομένου της διαφθοράς.

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση της Θ.Ε. η φοιτήτρια/ο φοιτητής αναμένεται να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις για την κατανόηση της δομής του ελληνικού διοικητικού συστήματος και του φαινομένου της διοικητικής διαφθοράς, για τα αίτια και τα αποτελέσματα του, καθώς και για την αντιμετώπισή του στο επίπεδο του Συντάγματος και της διοικητικής νομοθεσίας και πρακτικής.

Γνωστικά Αντικείμενα της Θ.Ε.

  • Διάρθρωση και λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης και ανάπτυξη φαινομένων διαφθοράς, οικονομικού και οργανωμένου εγκλήματος
  • Διαφθορά και Δημόσιες Συμβάσεις
  • Συνέπειες της διαφθοράς για το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το πολίτευμα
  • Διαφάνεια, έλεγχος, λογοδοσία και πρόληψη της διαφθοράς

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ54 Οργανωμένο έγκλημα και διαφθορά- εγκληματολογική προσέγγιση

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 54
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Δεύτερο (2ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.

Αντικείμενο της Θ.Ε. είναι η εγκληματολογική θεωρητική προσέγγιση και ανάλυση του οργανωμένου εγκλήματος και της σχέσης του με το φαινόμενο της διαφθοράς από την οπτική της εγκληματολογικής θεωρίας και μεθοδολογίας ανάλυσης. Εξετάζονται ιδίως τα αίτια, η έκταση, οι  ποικίλες εκδοχές των φαινομένων αυτών και τις συνέπειες τους, η κοινωνική αντίδραση απέναντι τους, οι προσκλήσεις για τους επαγγελματίες και οι δυνατότητες και  τα όρια της έρευνας για τα ζητήματα αυτά.

Συγκεκριμένα, η ΘΕ διαρθρώνεται σε έξι μέρη. Στο πρώτο μέρος εξετάζονται η έννοια του οργανωμένου εγκλήματος ως νομικού και ως κοινωνικού γεγονότος, οι θεωρίες για το οργανωμένο έγκλημα και τα αίτια του. Ειδικότερα, εξετάζονται οι εγκληματολογικές θεωρήσεις σχετικά με τις αιτιακές συνθήκες δημιουργίας του οργανωμένου εγκλήματος και εξηγούνται οι οπτικές υπό τις οποίες κάθε θεωρητικό παράδειγμα προσεγγίζει το φαινόμενο αυτό. Επίσης αναλύεται  η σχέση του οργανωμένου εγκλήματος ως νομικού και κοινωνικού γεγονότος με άλλες κατηγορίες εγκλημάτων ιδίως με τα οικονομικά εγκλήματα.

Στο δεύτερο μέρος υπό το πρίσμα των θεωρητικών παραδειγμάτων της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, της σύγκρουσης, της κριτικής εγκληματολογίας και επίσης της ορθολογικής επιλογής, αναλύεται το φαινόμενο του οργανωμένου εγκλήματος σε μάκρο-επίπεδο (κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες, ιστορική εξέλιξη, μορφολογία, πεδία-κλάδοι δράσης, συγκριτική ανάλυση των συνθηκών εξάπλωσής του σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο), σε μέσο- επίπεδο (πολιτισμικές διαστάσεις, κοινωνικές πρακτικές, κοινωνική οργάνωση, σχέση με τη νομιμότητα, modusoperandi) και σε μίκρο επίπεδο (το νόημα που δίνουν οι εγκληματίες στην πράξη τους, οι παράγοντες αιτιολόγησης και ηθικής ουδετεροποίησης).

Στο τρίτο μέρος αναλύεται η σχέση οργανωμένου εγκλήματος και διαφθοράς, η αμοιβαιότητα και λειτουργικότητά τους, ιδίως με άξονα συγκεκριμένες κατηγορίες εγκλημάτων. Εξετάζονται ο ρόλος και η κοινωνική οργάνωση της διαφθοράς ως μέσου συμβίωσης του οργανωμένου εγκλήματος με τη νομιμότητα και τη νόμιμη οικονομία, εξετάζονται οι πρακτικές και τα μέσα διαφθοράς που αξιοποιούνται από το οργανωμένο έγκλημα και η σχέση μεταξύ οργανωμένου και οικονομικού εγκλήματος. Ειδική έμφαση δίνεται σε επιμέρους είδη εγκλημάτων (π.χ. όπως ναρκωτικά, λαθρεμπόριο, παράνομη διακίνηση μεταναστών, τυχερά παιγνίδια, πορνεία, οικονομία της διασκέδασης, κ.λπ.) και στις τεχνικές διαφθοράς που αξιοποιούνται από το οργανωμένο έγκλημα, με στόχο κυρίως τη νομιμοποίηση εσόδων ή τη χρηματοδότηση άλλων εγκληματικών δραστηριοτήτων π.χ. τρομοκρατία.

Στο τέταρτο μέρος περιγράφεται η εξέλιξη της θεσμικής αντίδρασης απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα, η κριτική που ασκείται  στην επίσημη αντίδραση, οι λόγοι  και οι συνέπειες της εξάπλωσης του οργανωμένου εγκλήματος στην παρούσα ιστορική συγκυρία. Ειδικότερα, αναλύεται το πλαίσιο και οι γενικές δικαιοπολιτικές αναφορές της θεσμικής αντίδρασης (πρόληψη, αποτροπή καταστολή), περιγράφονται συνοπτικά οι βασικοί θεσμοί της· αναλύονται οι παράγοντες που συντελούν στην εξάπλωση του οργανωμένου εγκλήματος και αναλύεται το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης και  όψεων της ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης ως παράγοντες που καθόρισαν την εξάπλωση του οργανωμένου εγκλήματος· αναλύονται επίσης κριτικά οι ποικίλες συνέπειες και επιπτώσεις που έχει η εξάπλωση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς για τις κοινωνικές ανισότητες, για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για την ίδια τη λειτουργία του ποινικοκατασταλτικού συστήματος.

Στο πέμπτο μέρος εξετάζονται οι τεχνικές και πρακτικές συγκάλυψης που χρησιμοποιούνται ή αξιοποιούνται από το οργανωμένο έγκλημα και τους εμπλεκόμενους με αυτό, εξετάζονται τα προβλήματα εντοπισμού και έρευνας τους, που αντιμετωπίζουν οι αρχές για τη στοιχειοθέτηση της δίωξης, εξετάζονται οι καλές πρακτικές, οι ειδικές μέθοδοι που θεωρούνται κατάλληλες για την έρευνα στο πεδίο αυτό, με βάση την έρευνα και τις υποδείξεις διεθνών οργανισμών· εξετάζονται τέλος οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες του ποινικοκατασταλτικού συστήματος (αστυνομικοί δικαστικοί λειτουργοί, προσωπικό καταστημάτων κράτησης) κατά την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος.

Στο έκτο μέροςεξετάζονται  οι μέθοδοι και οι τεχνικές της επιστημονικής έρευνας για την αποτύπωση της έκτασης των φαινομένων αυτών και των ποικίλων ποιοτικών του χαρακτηριστικών και η χρησιμότητά τους κατά την εφαρμογή του νόμου για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του προβλήματος

Στόχος της Θ.Ε. είναι αφενός να κατανοήσουν οι φοιτητές/τρις την κοινωνική πραγματικότητα του οργανωμένου εγκλήματος (με βάση τη μελέτη των κοινωνικών συνθηκών και πρακτικών που οδηγούν στην ανάπτυξή του), τον τρόπο δράσης, οργάνωσης του, τη σημασία που έχει η διαφθορά και οι ποικίλες διαστάσεις της για την εξάπλωσή του και αφετέρου, να αναγνωρίζουν τα φαινόμενα αυτά στο κοινωνικό πεδίο, στο στάδιο ελέγχων, να μπορούν να τα συσχετίζουν με τις ποικίλες συνέπειες τους, να αντιλαμβάνονται τη σημασία και τα όρια ποινικής και εξω-ποινικής αντιμετώπισής τους. Επιδιώκεται επίσης, η εξοικείωση των φοιτητών με τις μεθόδους και τα εργαλεία κοινωνικής έρευνας, με παράδειγμα τη θεώρηση των φαινομένων που εξετάζει η Θ.Ε..

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την επιτυχή παρακολούθηση της θεματικής ενότητας οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα μπορούν:

α) να εξηγούν και να τεκμηριώνουν με βάση τη θεωρία τα κοινωνικά αίτια του οργανωμένου εγκλήματος και της σχετικής με αυτό διαφθοράς· β) θα διακρίνουν τις ποιοτικές διαφορές ανάμεσα σε διαφορετικούς τύπους εγκληματικών οργανώσεων· γ) να κατανοούν, να αναλύουν και να συσχετίζουν πραγματικά γεγονότα και κοινωνικές πρακτικές με την πολυμορφία του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, τόσο στο επίπεδο της εκτίμησης κινδύνων, όσο και στο στάδιο των προληπτικών ελέγχων· δ) να αντιλαμβάνονται και να αναλύουν συστηματικά τη λειτουργική σχέση του οργανωμένου εγκλήματος με τη διαφθορά· ε) να αναλύουν τις ευρύτερες τις συνέπειες των φαινομένων αυτών για την απόλαυση θεμελιωδών δικαιωμάτων και θα είναι σε θέση να προτείνουν την αποτροπή των παράπλευρων συνεπειών τους· στ) να κατανοούν τα όρια των πολιτικών, των μέτρων των μέσων αντιμετώπισής του οργανωμένου εγκλήματος και να μπορούν, να αναγνωρίζουν παράγοντες ή παραμέτρους συγκάλυψης ή αποπροσανατολισμού των αρχών· ζ) να διατυπώνουν ποιοτικά κριτήρια αξιολόγησης της ουσιαστικής αποτελεσματικότητας των μέτρων αντιμετώπισης του, η) να επιλέγουν τα κατάλληλα εργαλεία εκπόνησης έρευνας, που προσφέρονται για τη μελέτη των φαινομένων αυτών στους διαφορετικούς τομείς και στα ποικίλα επίπεδα εμφάνισής τους και θ) να ανταποκριθούν, στη συνέχεια, στις απαιτήσεις της θεματικής ενότητας 10.

Γνωστικά αντικείμενα

  • Αίτια, εννοιολογική οριοθέτηση, συσχετίσεις και κοινωνική οργάνωση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος
  • Όρια, δυνατότητες, προβλήματα και γενικότερες επιπτώσεις της ποινικής τυποποίησης
  • Επίσημη κοινωνική αντίδραση και εφαρμογή του νόμου (όρια, προκλήσεις, προβλήματα)
  • Οργανωμένο έγκλημα, διαφθορά και κοινωνική έρευνα

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ55 Η ποινική καταστολή του οργανωμένου εγκλήματος: διεθνής, ευρωπαϊκή και εθνική διάσταση

Κωδικός Θ.Ε.:ΠΕΔ 55
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Δεύτερο (2ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.:

Αντικείμενο της Θ.Ε. είναι η συστηματική παρουσίασητου ελληνικού θεσμικού πλαισίου για την ποινική καταστολή της οργανωμένου εγκλήματος, όπως αυτό το πλαίσιο έχει διαμορφωθεί υπό την επίδραση και συναφών διεθνών και ευρωπαϊκών νομικών κειμένων που δεσμεύουν τη χώρα μας. Το κέντρο βάρους της παρουσίασης τίθεται κυρίως σε εκείνες τις εκφάνσεις του οργανωμένου εγκλήματος που σχετίζονται με την οικονομική εγκληματικότητα στο δημόσιο τομέα και τη διαφθορά, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύεται και εφαρμόζεται το οικείο θεσμικό πλαίσιο στην πράξη. Ειδικότερα, προσδιορίζεται η έννοια του οργανωμένου εγκλήματος με βάση την τυποποίησή του, αναδεικνύονται το ειδικότερο νόημα της προσώθησης της ποινικής καταστολής μετά την ποινικοποίηση της συμμετοχής σε εγκληματικές οργανώσεις, τα βασικά χαρακτηριστικά των εγκληματικών οργανώσεων σύμφωνα με τις διατάξεις που εισάγουν το αυξημένο αξιόποινο γι’ αυτές, καθώς και τα νομικά κριτήρια οριοθέτησης του οργανωμένου εγκλήματος έναντι της τρομοκρατίας και των τρομοκρατικών οργανώσεων. Επιπλέον, εξετάζονται οι δικονομικές ιδιαιτερότητες που συνοδεύουν την ποινική καταστολή του οργανωμένου εγκλήματος, οι οποίες έχουν υιοθετηθεί και για την καταστολή της διαφθοράς. Τέλος, επιχειρείται η συνολική αξιολόγηση του θεσμικού πλαισίου, τόσο ως προς την αποτελεσματικότητά του, όσο και ως προς τη δικαιοκρατική του ταυτότητα.

Σημαντικούς σταθμούς της Θ.Ε. αυτής θα αποτελέσουν:

α) Ο εντοπισμός της αρρυθμίας της προσαρμογής της ελληνικής νομοθεσίας στα απαιτούμενα της Σύμβασης του Παλέρμο για το διεθνικό οργανωμένο έγκλημα και η ανάλυση των λόγων για την επιλογή του Έλληνα νομοθέτη να αποκλίνει από αυτά. Ειδικότερα, θα δοθεί βάρος στους λόγους που οδήγησαν τον Έλληνα νομοθέτη να μην ακολουθήσει ένα συμπαγές περί Οργανωμένου Εγκλήματος μοντέλο, αλλά να περιοριστεί για την διευκόλυνση των διώξεων στο μοντέλο των Εγκληματικών Οργανώσεων, όπως και σε αυτούς που τον οδήγησαν να μην περιορίσει το αξιόποινο απαιτώντας και τον σκοπό πορισμού οφέλους στην αντικειμενική υπόσταση.

β) Η δογματική ασυνέχεια του εγκλήματος του άρθρου 187 ΠΚ προς την αρχή της τεχνικής συμμετοχής, η εξαιρετική δηλαδή επιλογή του νομοθέτη υπέρ μιας λύσης «οιονεί ενιαίου αυτουργού» στο άρθρο 187 ΠΚ. Ειδικότερα, θα δοθεί βάρος και πάλι στον εντοπισμό της «αστυνομικής» λογικής που υπαγόρευσε την επιλογή αυτή και δη στην αποφυγή των αποδεικτικών δυσχερειών καταλογισμού συμμετοχικού αδίκου και στην αποφυγή πιθανών μειώσεων της ποινής σε απλούς συνεργούς.

γ) η επιλεκτική ένταξη στην έννοια της εγκληματικής οργάνωσης επιμέρους εγκλημάτων χωρίς όμως σαφή κριτήρια τυποποίησης ή μη τυποποίησης.

δ) Η μετατροπή του ουσιαστικού ποινικού δικαίου δια μέσου του «οργανωμένου εγκλήματος» σε μοχλό εισαγωγής στην ελληνική δικονομική νομοθεσία των ειδικών επαχθών ανακριτικών πράξεων. Ειδικά εδώ θα αναλυθούν πράξεις όπως η αστυνομική διείσδυση, η οπτικοακουστική παρακολούθηση, η διασταύρωση στοιχείων, η προστασία μαρτύρων κλπ. Επίσης, θα αναλυθεί η δικονομική επιβάρυνση υπόπτων και κατηγορουμένων με τη σωρευτική επιβολή των επαχθών αυτών πράξεων μαζί με τις κλασικές (όπως π.χ. η προσωρινή κράτηση) ή με ανακριτικές τεχνικές που ανθούν ιδίως στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, όπως η άρση απορρήτων. Τέλος, θα αναλυθεί το γενικότερο πρόβλημα της μετατροπής της δικονομίας σε αστυνομική τεχνική, που λόγω του γνωστικού-επιχειρησικού πλεονεκτήματος των διωκτικών υπηρεσιών καθιστά αδύνατο το δικαστικό έλεγχο των επιλογών τους.

ε) Η υποστολή της προστασίας εννόμων αγαθών (αλλά και δικαιωμάτων του υπόπτου ή κατηγορουμένου) χάριν μιας ασαφούς και θολής έννοιας «ασφάλειας». Ειδικότερα θα αναλυθούν οι τριβές που η νέα δικονομία προκαλεί σε δικαιώματα όπως το δικαίωμα σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης, το δικαίωμα ενημέρωσης του καθού εκτελούνται ανακριτικές πράξεις, η προφορικότητα της επ’ ακροατηρίω διαδικασίας, το δικαίωμα υπεράσπισης, το δικαίωμα διασφάλισης της δικαιότητας της διαδικασίας. Πιο ειδικά θα ερευνηθούν κριτικά η διεύρυνση του πεδίου νομιμοποίησης της αστυνομικής παγίδευσης και τα συναφή με αυτή τη διεύρυνση δικαιοκρατικά προβλήματα που ανακύπτουν.

Στόχος της Θ.Ε. ‑Η θεματική ενότητα αποβλέπεινα εφοδιάσει τους φοιτητές με μια σφαιρική και συστηματική γνώση σε σχέση με τους ποινικούς κανόνες που ισχύουν στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, να τους παρέχει τα αναγκαία δογματικά εργαλεία, ώστε να μπορούν να αντιλαμβάνονται τις σχέσεις τόσο μεταξύ των διαφόρων εννοιών του οργανωμένου εγκλήματος (εγκληματολογικής και ποινικής) όσο και μεταξύ αυτής της έννοιας και άλλων εννοιών (π.χ. οικονομικό έγκλημα, τρομοκρατία, διαφθορά), να τους καταστήσει ικανούς για την ορθή εφαρμογή στην πράξη των ουσιαστικών και δικονομικών κανόνων που ισχύουν για το οργανωμένο έγκλημα και για την ανάπτυξη και υιοθέτηση δόκιμων ερμηνευτικών λύσεων, και να τους εξοπλίσει με ευρύτερες γνώσεις, ώστε να μπορούν να διατυπώνουν κριτικά την άποψη τους για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του ελληνικού δικαίου καθώς και για τις αλλαγές που ενδεχομένως είναι αναγκαίες.

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση της Θ.Ε. η φοιτήτρια/ο φοιτητής αναμένεται να: α) κατανοούν ορθά τις ισχύουσες διατάξεις για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, β) αντιλαμβάνονται τις μορφές διασύνδεσης της παραπάνω εγκληματικότητας και των διατάξεων που την αφορούν με άλλες μορφές εγκληματικότητας (οικονομική εγκληματικότητα, τρομοκρατία, διαφθορά) και τις διατάξεις που αφορούν αυτές, γ) εργάζονται αυτόνομα και με κριτικό πνεύμα για την ορθή υπαγωγή πραγματικών δεδομένων στις διατάξεις που αφορούν το οργανωμένου έγκλημα, δ) συμβάλλουν στην ορθή δικονομική πορεία μιας υπόθεσης εφαρμόζοντας τη γνώση που απέκτησαν στην πράξη, και ε) αξιολογούν συνολικά κριτικά το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, πέραν της συσταλτικής ερμηνείας των ισχυουσών διατάξεων, διατυπώνοντας έτσι και προτάσεις για την άρση τυχόν προβλημάτων του και τη βελτίωσή του.

Γνωστικά αντικείμενα της Θ.Ε.

  • Συστηματική παρουσίαση και κριτική αξιολόγηση του ελληνικού θεσμικού πλαισίου
  • Ζητήματα ερμηνείας και εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου στην πράξη
  • Δικονομικές ιδιαιτερότητες και εφαρμογές τους για την καταστολή της διαφθοράς

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ60 Έλεγχοι, έρευνα και ανάκριση για τη διαφθορά, το οικονομικό και το οργανωμένο έγκλημα

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 60
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Τρίτο (3ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.:

Αντικείμενο της Θ.Ε. είναι η εξέταση και ανάλυση του θεσμικού πλαισίου, των διαδικασιών και των μέσων ελέγχου και έρευνας, που προβλέπονται για την αποκάλυψη, τον έλεγχο και τη διαλεύκανση των υποθέσεων διαφθοράς, οικονομικού και  οργανωμένου εγκλήματος. Περιγράφεται το σύστημα και η οργανωσιακή διάρθρωση των υπηρεσιών που διεξάγουν προληπτικούς ελέγχους και έρευνες σε όλα τα στάδια της ανάκρισης, εξετάζονται το θεσμικό  πλαίσιο και οι κανόνες διεξαγωγής ελέγχων, ερευνών και συλλογής ανακριτικού υλικού σε προληπτικό, προανακριτικό και ανακριτικό στάδιοστην Ελλάδα, αναλύονται κριτικά τα πρότυπα διάρθρωσης των συστημάτων ελέγχου και των ανακριτικών συστημάτων και συγκρίνονται οι διαφοροποιήσεις και θεσμικές ιδιαιτερότητες που ισχύουν ανά κατηγορία εγκλήματος (διαφθορά, οικονομικό, οργανωμένο).

Αναλυτικότερα, η Θ.Ε. διαρθρώνεται σε τέσσερα μέρη:

Στο πρώτο μέρος εξετάζεται το θεσμικό πλαίσιο, οι όροι ενεργοποίησης και η νομιμοποίηση των ερευνών, ελέγχων, των ανακριτικών και των ειδικών ανακριτικών πράξεων,  όπως επίσης και οι θεμελιώδεις αρχές, η δικονομική λειτουργία και η θέση τους στην ανακριτική έρευνα. Εξετάζονται επίσης οι θεσμοί  και οι κανόνες διεθνούς ευρωπαϊκής κλπ συνεργασίας, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως, τη σύσταση ενός πλέγματος ειδικών υπηρεσιών, σωμάτων και αρχών με ελεγκτικές, ανακριτικές και δικαστικές (συν-)αρμοδιότητες. Αναλύονται τα πρότυπα και το ισχύον σύστημα ελέγχων,έρευνας και ανάκρισης που ακολουθείται στην Ελλάδα, η κριτική που έχει ασκηθεί, τα προβλήματα που ανακύπτουν και η αποτελεσματικότητά τους στην Ελλάδα και στην Ε.Ε. και με βάση τις υποδείξεις διεθνών οργανισμών. Επίσης, διερευνώνται συστηματικά οι κανόνες και οι προϋποθέσεις για την διεξαγωγή δίκαιης και αποτελεσματικής έρευνας και ανάκρισης και συγκεκριμένα, διερευνάται το θεσμικό πλαίσιο άσκησης της καταναγκαστικής εξουσίας και της διακριτικής ευχέρειας των αρμοδίων, το νόημα και οι κανόνες διαμόρφωσης αμερόληπτης και ανεπηρέαστης κρίσης τους, η διασφάλιση της εμπιστευτικότητας των ερευνών και ανακριτικών πράξεων, οι παράγοντες κινδύνου για τους διεξάγοντες την έρευνα.

Στο δεύτερο μέρος εξετάζονται κριτικά οι γενικοί κανόνες επιχειρησιακής οργάνωσης και διεξαγωγής των ελέγχων, των ερευνών και της ανάκρισης (προϋποθέσεις, προδιαγραφές, όρια, στόχοι, στάδια, και πρότυπα οργάνωσης της ανάκρισης, των ελέγχων, ερευνών συλλογής και οργάνωσης αποδεικτικού υλικού με έμφαση στην οπτική του Συμβουλίου της Ευρώπης, της FATF και του ΟΗΕ), οι τυπικοί και άτυποι παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των αρχών κατά την διεξαγωγή των ανακριτικών πράξεων γενικά (οργάνωση, καταμερισμός εργασίας, εκπαίδευση, εργασιακή νοοτροπία, επαγγελματισμός, νομιμότητα δράσης, λογοδοσία κλπ αλλά και η διαφθορά, οι απόπειρες πολιτικής χειραγώγησης), οι αντιφάσεις, τα εσωτερικά προβλήματα ή οι τάσεις ατιμωρησίας που αντιμετωπίζουν οι αρχές κατά την έρευνα και ανάκριση, καθώς και τα ενδεδειγμένα διεθνή πρότυπα αντιμετώπισής τους.

Στο τρίτο μέροςπροσεγγίζονται και αναλύονται οι επιμέρους πρακτικές προϋποθέσεις, κανόνες, τεχνικές, οι διαδικασίες και τα προβλήματα και τα όρια διεξαγωγής ελέγχων, ερευνών, συλλογής αποδεικτικού υλικού, αστυνομικής και δικαστικής ανάκρισης για την εξακρίβωση και εξιχνίαση εγκλημάτων διαφθοράς, οικονομικού και οργανωμένου εγκλήματος στην πράξη. Ειδικότερη έμφαση δίνεται:

α) στις προϋποθέσεις και τους κανόνες διεξαγωγής ειδικών ανακριτικών πράξεων για την εξιχνίαση εγκλημάτων διαφθοράς οικονομικού και οργανωμένου εγκλήματος

β) στις προϋποθέσεις, κανόνες και πρακτικές διενέργειας σωματικών και άλλων ελέγχων, (χώρων, πραγμάτων, μεταφορικών μέσων), χρηματοοικοονομικών ερευνών και ελέγχων, μεταφορών,

γ) στα πρότυπα κα στις πρακτικές συλλογής, επεξεργασίας, ανάλυσης, αξιοποίησης πληροφορίας, ηλεκτρονικών και μη δεδομένων και αποδεικτικού υλικού,

δ) στη διεπιστημονική προσέγγιση και ανάλυση του ανακριτικού υλικού, ιδίως σε σύνθετες έρευνες οικονομικών και φορολογικών εγκλημάτων και σε υποθέσεις ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, με τα οποία εμπλέκονται ομάδες ισχυρών συμφερόντων, εξωχώριες εταιρείες ή ο τραπεζικός τομέας – μελέτη περιπτώσεων,

ε) στη διεξαγωγή συνεντεύξεων υπόπτων, μαρτύρων, κατηγορουμένων στους στόχοι και τους κανόνες διεξαγωγής τους, στα δικαιώματα των ελεγχόμενων και ανακρινόμενων και υποχρεώσεις και διλήμματα των αρχών,

στ) στην οργάνωση και εφαρμογή μέτρων προστασίας μαρτύρων σε σχέση με την ανάκριση

ζ) στην προστασία μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος και στα προσόντα όσων αναλαμβάνουν το έργο αυτό.

Τέλος, στο τέταρτο μέροςαναλύεται η οπτική του επαγγελματία: εξετάζονται οι άτυποι κανόνες που ακολουθούν οι αρμόδιοι για να αντιμετωπίσουν οργανωσιακά και άλλα προβλήματα, για να προστατεύσουν την έρευνα και να προστατευτούν οι ίδιοι, εξετάζονται οι επαγγελματικές νοοτροπίες που επηρεάζουν το έργο των αρμοδίων, οι προκλήσεις και τα διλήμματα που αντιμετωπίζουν, τα προσόντα και οι ικανότητες που πρέπει να έχει κάποιος για να ανταποκριθεί στις ανάγκες και στις προκλήσεις της ανάκρισης για τα συγκεκριμένα εγκλήματα.

Μαθησιακά αποτελέσματα

Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της ΘΕ, αναμένεται ότι θα μπορούν,α) να ανταποκριθούν με επάρκεια σε έρευνες, ελέγχους και σε ανακριτική διαδικασία σχετικά με το οικονομικό έγκλημα, τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα. Ειδικότερα, αναμένεται. ότι θα γνωρίζουν σε βάθος το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την ερευνητική, ελεγκτική και ανακριτική διαδικασία, θα αντιλαμβάνονται τα όρια εντός των οποίων μπορούν να ενεργήσουν, θα μπορούν να διασφαλίσουν την έρευνα και να διεξάγουν έρευνες, ελέγχους, προανακριτικές και ανακριτικές πράξεις, συνεντεύξεις υπόπτων και κατηγορουμένων με τρόπο αποτελεσματικό και ασφαλή για τα δικαιώματα των εμπλεκομένων και τα δικά τους. β) Θα μπορούν να συλλέγουν αξιόπιστα ανακριτικό υλικό και τεκμήρια και να υπάγουν με ορθό τρόπο τα πραγματικά περιστατικά στο νόμο, να προβαίνουν σε συγκριτικές αναλύσεις στοιχείων, υποθέσεων και περιστατικών. γ) Θα μπορούν να οργανώσουν σενάρια έρευνας και ανάκρισης, να συνεργαστούν με άλλους εμπειρογνώμονες, και άλλες αρχές, να καταρτίσουν στοχευμένα σχέδια προστασίας μαρτύρων. δ) Επιπλέον θα μπορούν να κατανοούν τη γενική λειτουργία και δομή των χρηματοοικονομικών συναλλαγών και να σχεδιάζουν χρηματοοικονομικές έρευνες ή να συνεργάζονται με ειδικούς εμπειρογνώμονες, ώστε να οδηγούνται σε διαλεύκανση εγκλημάτων.ε) Επίσης, θα είναι έχουν τις γνώσεις για να αντιληφθούν και να αντιδράσουν σε προβληματικές καταστάσεις παρανομίας και  κατάχρησης εξουσίας και σε οργανωσιακά προβλήματα,προκλήσεις και διλήμματα που η φύση του επαγγέλματος διαμορφώνει.

Γνωστικά αντικείμενα

  • Έλεγχοι, έρευνες και ανάκριση επί υποθέσεων διαφθοράς, οικονομικού και οργανωμένου εγκλήματος
  • Θεσμικοί και εξωθεσμικοί παράγοντες και προβλήματα
  • Ύποπτοι, κατηγορούμενοι, μάρτυρες (μεταχείριση, προστασία, ασφάλεια, δικαιώματα)
  • Σύνθετες έρευνες/ οικονομικές, φορολογικές έρευνες

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ61 Η αντιμετώπιση του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 61
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Τρίτο (3ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.

Αντικείμενο της Θ.Ε.Αντικείμενο της θεματικής αυτής ενότητας είναι να αναπτύξει  και  να προσφέρει εξειδικευμένη και διεπιστημονική γνώση για επιμέρους εγκλήματα, τα οποία σηματοδοτούν από κοινού και τη διαφθορά, το οικονομικό και το οργανωμένο έγκλημα και να αναλύσει συστηματικά ορισμένους σύγχρονους θεσμούς και μέτρα για την αποκάλυψη και στοιχειοθέτηση της εγκληματικής δράσης και τέλος, να εξετάσει τα μέτρα και τις πολιτικές ποινικής μεταχείρισης υποδίκων και καταδίκων για τα εγκλήματα αυτά. Ειδικότερα, εξετάζονται αναλυτικά το έγκλημα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και εγκλήματα που συσχετίζονται με αυτό, η ανάκτηση εγκληματικών εσόδων- δήμευσης περιουσίας, οι χρηματοοικονομικές έρευνες, η προστασία μαρτύρων και μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος

Η Θ.Ε. διαρθρώνεται σε τέσσερα μέρη. Στο πρώτο, εξετάζεται αναλυτικά το έγκλημα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και ορισμένα εγκλήματα που συσχετίζονται με αυτό (ενδεικτικά: φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή, ναρκωτικά, παράνομα τυχερά παιγνίδια, λαθρεμπόριο) και ιδίως, η χρησιμοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τον σκοπό αυτό: εξετάζονται οι ουσιαστικές και τυπικές και δικονομικές προϋποθέσεις και κανόνες που πρέπει να συντρέχουν για την στοιχειοθέτηση των παραπάνω εγκλημάτων, σύμφωνα με το ισχύον διεθνές και εθνικό πλαίσιο· εξετάζονται οι πρακτικές παράκαμψης της νομιμότητας, οι συνθήκες που τις ευνοούν και οι πρακτικές που ακολουθούνται σε σχέση με τη νομιμοποίηση εσόδων (π.χ. χρησιμοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, παραδοσιακά μέσα). Επίσης, αναπτύσσονται συστηματικά οι πρακτικές υποδείξεις διεθνών συμβάσεων και οργανισμών, οι διεθνείς προδιαγραφές και τα προβλήματα που ανακύπτουν για την αντιμετώπιση των εγκλημάτων αυτών.

Στο δεύτερο μέρος εξετάζονται α) η ανάκτηση εγκληματικών εσόδων και η δήμευση περιουσίας, β) οι χρηματοοικονομικές έρευνες και γ) η προστασία μαρτύρων και  μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος. Συγκεκριμένα εξετάζεται κριτικά και αναλυτικά το ισχύον θεσμικό για την ανάκτηση εγκληματικών εσόδων και τη δήμευση, όπως επίσης και το θεσμικό πλαίσιο της προστασίας μαρτύρων στις διάφορες εκδοχές τους. Για καθένα από τα ζητήματα αυτά, αναλύονται επιπλέον, οι παράγοντες που επιδρούν στην αποτελεσματικότητα για τον έλεγχο ή τη μείωση των υπό συζήτηση φαινομένων, οι ασάφειες, οι αντιφάσεις και τα προβλήματα εφαρμογής του νόμου και η σχέση αυτών των μέτρων και θεσμών με άλλα ανάλογα μέτρα.

Στο τρίτο μέρος αναλύονται κριτικά τα ελλείμματα του ισχύοντος δικαίου, ιδίως εν όψει της μετατροπής της δήμευσης και της ανάκτησης εσόδων σε ένα «ολικό» μηχανισμόπεριουσιακής κύρωσης. Μεγάλη σημασία θα αποδοθεί στη δικονομία και δη τόσο ως προς την χρήση των λεγόμενων «μαρτύρων του Στέμματος», όσο και ως προς την αναβάθμιση του ρόλου των θυμάτων στη διαδικασία.

Στο τέταρτο μέρος εξετάζεται η ποινική μεταχείριση των εμπλεκομένων, υποδίκων και  καταδίκων και οι πολιτικές προστασίας των θυμάτων. Διερευνώνται το εύρος και το είδος των ποινικών και διοικητικών κυρώσεων και η δικαιοπολιτική λειτουργία τους, η μεταχείριση σε συνθήκες κράτησης και η επιβολή εναλλακτικών κυρώσεων, όπως και τα μέτρα διαμεσολάβησης και αποκαταστατικής δικαιοσύνης σε βάρος νομικών και φυσικών προσώπων και τέλος, αναλύεται συγκριτικά και ποιοτικά ο  χαρακτήρας, η αποτελεσματικότητα και οι τάσεις της επίσημης κοινωνικής αντίδρασης στα ζητήματα που πραγματεύεται  η ΘΕ.

Στόχος της Θ.Ε. ‑Η θεματική ενότητα αποβλέπεινα εφοδιάσει τους φοιτητές με μια σφαιρική και κριτική γνώση σε σχέση με τα χαρακτηριστικά και τις τάσεις του σύγχρονου θεσμικού πλαισίου (στην Ελλάδα στην Ε.Ε. και διεθνώς) για τα εγκλήματα που προαναφέρθηκαν και στα ζητήματα που αφορούν την αντιμετώπισή τους, να τους παράσχει τα αναγκαία αναλυτικά, δογματικά και ερμηνευτικά εργαλεία, ώστε να μπορούν να κατανοούν την πραγματικότητα του εγκλήματος με το οποίο ασχολούνται, να αντιλαμβάνονται τη δικαιοπολιτική λειτουργία του θεσμικού πλαισίου, να το εφαρμόζουν ορθά και συνεκτικά, να υπάγουν τα πραγματικά περιστατικά στο νόμο, να υπερβαίνουν τα σημαντικά ερμηνευτικά προβλήματα του θεσμικού πλαισίου με βάση τις ισχύουσες θεμελιώδεις αρχές, να αντιλαμβάνονται τις δυσκολίες εφαρμογής διεθνών προτύπων κα προδιαγραφών, να κρίνουν αυτό το πλαίσιο και να διατυπώνουν προτάσεις για τη βελτίωσή του.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι φοιτητές αναμένεται ότι  θα είναι σε θέση:

α) να κατανοούν ορθά και με πληρότητα το ισχύον ελληνικό θεσμικόπλαίσιοκαι να το συσχετίζουν με τον τρόπο δράσης των εγκληματικών οργανώσεων και των εγκλημάτων των ελίτ.

β) να κατανοούν και να συσχετίζουν τις μεθόδους παράκαμψης της νομιμότητας και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στις ποικίλες εκδοχές της

γ) να αντιλαμβάνονται το αντίστοιχο, διαρκώς εξελισσόμενο διεθνές και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και την επίδραση που αυτό ασκεί στο ελληνικό δίκαιο,

δ) να εργάζονται αυτόνομα για την υπαγωγή πραγματικών δεδομένων στις ισχύουσες διατάξεις που διέπουν την ανάκτηση εγκληματικών προϊόντων,

ε) να συμβάλλουν στην ορθή εφαρμογή των οικείων δικονομικών διατάξεων,

στ) να γνωρίζουν το θεσμικό πλαίσιο και διασφαλίζουν την προστασία των θυμάτων και όσων συνεργάζονται με τις αρχές,

ζ) να μεταχειρίζονται κατά τρόπο σύννομο και κατάλληλο όσους έχουν υπό την εξουσία τους ή τους προστατεύουν και να κατανοούν την ιδιαίτερη θέση τους.

η) να αξιολογούν κριτικά το ισχύον εθνικό, διεθνές και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, διατυπώνοντας παράλληλα προτάσεις για τη βελτίωσή του.

Γνωστικά Αντικείμενα της Θ.Ε.

  • Νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες
  • Ανάκτηση εγκληματικών εσόδων – δήμευση περιουσίας
  • Χρηματοοικονομικές έρευνες
  • Μάρτυρες Δημοσίου Συμφέροντος
  • Ποινική μεταχείριση καταδικασθέντων
  • Προστασία θυμάτων

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ62 Αντεγκληματική Πολιτική: τάσεις, πρότυπα, αξιολόγηση σχεδιασμός

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 62
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Τρίτο (3ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.:

Αντικείμενο της Θ.Ε. Αντικείμενο της Θ.Ε. είναι τα ιδεολογικά πρότυπα, οι πολιτικές και τα μέτρα η οργάνωση και η ανάπτυξη της αντεγκληματικής πολιτικής σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, του οικονομικού και οργανωμένου εγκλήματος και στο πλαίσιο της παρούσας ιστορικής συγκυρίας και επίσης οι λειτουργίες φορέων και υπηρεσιών, η συγκριτική προσέγγισή τους, η αποτελεσματικότητά τους, οι συνέπειες της εφαρμογής συγκεκριμένων πολιτικών, τα συναφή προβλήματα και οι μεταβολές που ανακύπτουν, ιδίως στο ποινικοκατασταλτικό σύστημα και τέλος,  τα πρότυπα που επικρατούν για το σχεδιασμό την ανάπτυξη και αξιολόγηση της εφαρμογής των πολιτικών αυτών.

Ειδικότερα, η ΘΕ διαρθρώνεται σε πέντε μέρη:

Στο πρώτομέροςεξετάζονται οι θεωρητικές ιδεολογικές αναφορές της αντεγκληματικής πολιτικής σε θεωρητικές προσεγγίσεις για την φύση του εγκλήματος και σε δικαιοπολιτικές θεωρήσεις για την κοινωνική ευταξία.

Στο δεύτερο μέρος  ταξινομούνται συστηματικά, συσχετίζονται και συγκρίνονται μεταξύ τους τα πρότυπα, οι πολιτικές και τα μέτρα που θεσμοθετούνται για την ποινική και εξω-ποινική πρόληψη, για την αποτροπή, την καταστολή και τον έλεγχο του εγκλήματος (συνοπτικά) και του οικονομικού, του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς (αναλυτικά).

Στο τρίτο αναλύονται οι ιδιαιτερότητες και οι συνέπειες που έχει η διαφοροποιημένη ποινική αντίδραση και ιδίως στο επίπεδο επιβολής κυρώσεων απέναντι στους δράστες των εν λόγω εγκλημάτων, οι ιδιαιτερότητες που πρέπει να λαμβάνονται  υπόψη κατά την μεταχείριση τους σε καθεστώς εγκλεισμού και η προστασία μαρτύρων σε καθεστώς εγκλεισμού.

Στο τέταρτο μέρος εξετάζονται επίσης κριτικά, τα εργαλεία και οι μέθοδοι αποτύπωσης-μέτρησης της επικινδυνότητας, της έκτασης και των ποιοτικών χαρακτηριστικών των υπό εξέταση εγκλημάτων, όπως και οι μέθοδοι και τα εργαλεία αξιολόγησης των πολιτικών αντιμετώπισής τους, σε μια πολυδιάστατη προσέγγιση, δηλαδή,  αυτοτελώς, σε σχέση με τη γενική εγκληματικότητα, αλλά και σε σχέση με τις συνέπειές τους στις κοινωνικές σχέσεις και στο ποινικοκατασταλτικό σύστημα.

Τέλος, στο πέμπτο μέρος, αναπτύσσονται οι καθοδηγητικές αρχές, τα πρότυπα και τα κριτήρια, που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για το σχεδιασμό και την αξιολόγηση προγραμμάτων αντεγκληματικής πολιτικής.

Στόχος της Θ.Ε. είναι η εξοικείωση των φοιτητών πρώτον με βασικές θεωρητικές δικαιοπολιτικές διαστάσεις και εφαρμοσμένες κατευθύνσεις της αντεγκληματικής πολιτικής στα πεδία εξω-ποινικής και ποινικής πρόληψης, της καταστολής και ποινικής μεταχείρισης καταδικασθέντων στους τομείς της διαφθοράς, του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος, δεύτερον, με μεθόδους συγκριτικής ανάλυσής της αντεγκληματικής πολιτικής στους τομείς αυτούς σε διεθνικό επίπεδο, όπως και σε σχέση με τη γενική εγκληματικότητα τρίτον, η εξοικείωση με τις μεθόδους και τα εργαλεία μέτρησης και αξιολόγησης των πολιτικών αυτών και τέλος, η απόκτηση βασικών γνώσεων για το σχεδιασμό προγραμμάτων αντεγκληματικής πολιτικής και για το σχεδιασμό και εκπόνηση επιστημονικής έρευνας..

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την επιτυχή παρακολούθηση της Θ.Ε. οι διδασκόμενοι αναμένεται να έχουν αποκτήσει γνώσεις θεωρίας για τα πρότυπα τις τάσεις και τη δικαιοπολιτική θεμελίωση της στρατηγικών και μέτρων αντεγκληματικής πολιτικής στο επίπεδο της εξω-ποινικής και ποινικής πρόληψης και καταστολής της διαφθοράς του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος, θα είναι σε θέση να εκπονούν συγκριτική ανάλυση των ακολουθούμενων πολιτικών ευρωπαϊκό και σε εθνικό διεθνές περιβάλλον, να αντιλαμβάνονται τα όρια και τα προβλήματα των επίσημων εργαλείων μέτρησης και αξιολόγησης των συναφών εφαρμοζόμενων πολιτικών, να αξιολογούν και να σχεδιάζουν σε τοπικό και εθνικό επίπεδο προτάσεις αντεγκληματικής πολιτικής και να σχεδιάζουν και να εκπονούν επιστημονική έρευνα στους τομείς αυτούς.

Γνωστικά αντικείμενα της Θ.Ε.:

  • Ιδεολογικά πρότυπα, πολιτικές και τάσεις.
  • Θεσμοί, στρατηγικές και μέτρα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, του οικονομικού και οργανωμένου εγκλήματος.
  • Αξιολόγηση των σύγχρονων τάσεων και των συνεπειών της εφαρμογής τους.
  • Σχεδιασμός και αξιολόγηση της εφαρμογής μέτρων αντεγκληματικής πολιτικής.

Βαθμολογική βαρύτητα Θεματικής Ενότητας:

α1. Δύο (2) Μικρής έκτασης Γραπτές Εργασίες (ΜΓΕ), με συντελεστή βαρύτητας, στον τελικό βαθμό της ΘΕ 10% η κάθε μία.

α2. Μία (1) Εργασία Εξαμήνου (ΓΕ) με συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό της ΘΕ 20%.

α3 Δικαίωμα συμμετοχής στις τελικές εξετάσεις κατοχυρώνεται εάν συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 50% του αθροίσματος του δυνητικά άριστα από το σύνολο των αξιολογούμενων εργασιών, ήτοι 20 μονάδες συνολικά από τις 100, στη βάση των συντελεστών βαρύτητας που αναφέρονται στα σημεία α1 και α2.

α4. Η βαθμολογία των γραπτών εργασιών (ΜΓΕ και ΓΕ) ενεργοποιείται μόνο με βαθμολογία ίσης ή άνω της βάσης (≥5) στις τελικές ή επαναληπτικές εξετάσεις.

Ο τελικός Βαθμός της εκάστοτε Θ.Ε. υπολογίζεται ως εξής:

Γραπτή Εργασία

(B1)

Γραπτή Εργασία

(B2)

Γραπτή Εργασία Εξαμήνου

(B3)

Μ.Ο.

(Β1+Β2+Β3)

Τελική εξέταση

(Β4)

10% 10% 20% 40% (≥5) 60% (≥5)

Τελικός βαθμός Θ.Ε. = (Β1×0,1) + (Β2×0,1) + (Β3×0,2) + (Β4×0,6)

Προαπαιτούμενα: Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα γι’ αυτή τη Θ.Ε..

 

ΠΕΔ63 ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ  ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

Κωδικός Θ.Ε.: ΠΕΔ 63
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 10
Τύπος της Θ.Ε.: Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Τέταρτο (4ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.

Το Διεπιστημονικό Εργαστήριο περιλαμβάνει σεμινάριο διαδραστικού, διεπιστημονικού χαρακτήρα με συμβατική διδασκαλία (όχι εξ αποστάσεως), συνολικής διάρκειας 24-32 ωρών.

Η διδασκαλία μπορεί να περιλαμβάνει και οπτικοακουστικό υλικό (π.χ. ταινίες) νομολογία, διαδραστικές ασκήσεις κλπ. ανάλογα με τις προδιαγραφές που έχουν τεθεί από την Α.Ε.Ε. ή το διευθυντή του ΠΜΣ κάθε φορά. Στόχος του Διεπιστημονικού Εργαστηρίου είναι να εφαρμόσουν οι φοιτητές τις γνώσεις που έχουν αποκτήσει στη διάρκεια των σπουδών τους και να κατανοήσουν την σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας και οπτικής.

Το Εργαστήριο αναπτύσσεται ως εξής:

α) Υλοποιείται από το ΣΕΠ και από προσκεκλημένοι εισηγητές.

β) Οι φοιτητές προετοιμάζονται σε προκαθορισμένη γενική θεματική, η οποία ανακοινώνεται κατά τις δύο τελευταίες εβδομάδες του Γ΄ Εξαμήνου.

γ) Η θεματική διαρθρώνεται σε επιστημονικά πεδία και επιμέρους θεματικές. Οι φοιτητές επιλέγουν το επιστημονικό πεδίο και τις θεματικές που επιθυμούν να επεξεργαστούν. Στη συνέχεια διανέμεται σχετικό υλικό στους φοιτητές για να προετοιμαστούν. Το υλικό αφορά συγκεκριμένες υποθέσεις εγκλημάτων και επιμέρους ζητήματα επί των υποθέσεων αυτών και μπορεί να εκτείνεται και σε συνδυασμό με θεωρητικά ζητήματα που καλούνται οι φοιτητές να αποδείξουν την ισχύ τους ή να επιλύσουν. Κατά τη διεξαγωγή του εργαστηρίου εκτός από τη διδασκαλία που παρακολουθούν (η οποία είναι συναφής με τις επιλεγμένες θεματικές), οι φοιτητές τοποθετούνται επί των ζητημάτων που έχουν επιλέξει ή παρουσιάζουν εργασίες τους γραπτές ή και με οπτικοακουστικά μέσα.

δ) Οι φοιτητές βαθμολογούνται για τη συνολική ποιότητα της εργασίας τους, την παρουσία, τη συμμετοχή και τις τοποθετήσεις τους κατά την πραγματοποίηση του Εργαστηρίου και με βάση επιπλέον συγκεκριμένα κριτήρια, που ανακοινώνονται μαζί με τη θεματική του Εργαστηρίου. Τα κριτήρια καθορίζει η Α.Ε.Ε. ή ο Διευθυντής σε συνεργασία με τα μέλη ΣΕΠ που συμμετέχουν. Στη διδακτική διαδικασία του Εργαστηρίου μπορούν να συμμετέχουν και τα μέλη της Α.Ε.Ε..

ε) Η ανάπτυξη και υλοποίηση του Εργαστηρίου περιλαμβάνει τρία στάδια:

εα) το στάδιο της προετοιμασίας, κατά το οποίο οι φοιτητές αναλαμβάνουν να επεξεργαστούν θεωρητικά και πρακτικά μια υπόθεση- σενάριο, η οποία τους ανατίθεται από τους επιβλέποντες καθηγητές.

εβ) Το στάδιο της επεξεργασίας του υλικού και των δεδομένων και

εγ) το στάδιο της παρουσίασης των αποτελεσμάτων της εργασίας τους, το οποίο πλαισιώνεται και από κριτικές παρατηρήσεις επί των παρουσιάσεων από τους Καθηγητές και τη βαθμολόγηση τους, διαλέξεις ΣΕΠ, μελών της ΑΕΕ ή άλλων προσκεκλημένων, επί ζητημάτων τα οποία πραγματεύτηκαν οι φοιτητές κατά την επεξεργασία του υλικού. Το στάδιο της παρουσίασης είναι αυτό που διεξάγεται με συμβατική δια ζώσης διδασκαλία και σύντομες διαλέξεις, όπως προαναφέρθηκε.

Αναλυτικά:

  1. i) Το στάδιο της προετοιμασίας: Το Εργαστήριο προετοιμάζεται από τους φοιτητές ως προς τη συλλογή και επεξεργασία υλικού . Είναι ανοικτό για απλή παρακολούθηση, προαιρετικά και σε φοιτητές του ΜΠΣ, οι οποίοι δεν πληρούν ακόμα τις προϋποθέσεις εγγραφής σ’ αυτό. Διεξάγεται επί συγκεκριμένης γενικής θεματικής, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, ανακοινώνεται τις δύο τελευταίες εβδομάδες του Γ΄ εξαμήνου. Οι φοιτητές προετοιμάζονται στην προκαθορισμένη γενική θεματική, η οποία διαρθρώνεται σε επιστημονικά πεδία και επιμέρους θεματικές, ανάλογα με την υπόθεση-σενάριο που έχει καταρτιστεί. Οι φοιτητές επιλέγουν το επιστημονικό πεδίο και τις θεματικές που επιθυμούν να επεξεργαστούν. Αυτό αντιστοιχεί και σε συγκεκριμένους ρόλους που αναλαμβάνουν να «επιτελέσουν» – στο πλαίσιο του Εργαστηρίου-. Στη συνέχεια διανέμεται σχετικό υλικό στους φοιτητές για να προετοιμαστούν.
  2. ii) Το στάδιο της επεξεργασίας υλικού και υποθέσεων: Το υλικό που επεξεργάζονται οι φοιτητές αφορά συγκεκριμένες υποθέσεις εγκλημάτων που έχουν διαμορφωθεί ως θέματα, με βάση σενάρια που αντλούν στοιχεία από

πραγματικές υποθέσεις.

Η υποχρέωση του φοιτητή είναι να επεξεργαστεί ένα μέρος μιας υπόθεσης αφενός πρακτικά «αναλαμβάνοντας» το ρόλο / θέση ενός από τους συμμετέχοντες στην υπόθεση. Στο πλαίσιο αυτό έχει την υποχρέωση, να σχεδιάσει, να αναλύσει και να τεκμηριώσει τις δράσεις ή την μελέτη που πρέπει να αναλάβει ανάλογα με το ρόλο του και αφετέρου, να αναδείξει και να αναλύσει θεωρητικά ζητήματα, που προκύπτουν από την υπόθεση αυτή, με βάση τα δεδομένα της υπόθεσης- σεναρίου, το υλικό όλων των προηγούμενων ενοτήτων και άλλο υλικό τεκμηρίωσης, όπως νομολογία, βιβλιογραφία, βίντεο, συνεντεύξεις βάθους κλπ. ανάλογα με τις προδιαγραφές που έχουν τεθεί από την Α.Ε.Ε. ή το διευθυντή του ΠΜΣ κάθε φορά ή και προτείνονται από τους ίδιους τους φοιτητές.

Ειδικότερα, το σενάριο θα δίνεται μαζί με πληροφορίες για την πραγματική υπόθεση, στην οποία βασίζεται (χωρίς ονόματα διαδίκων κλπ εφόσον πρόκειται για μη δημοσιοποιημένη υπόθεση), και οι φοιτητές/-ήτριες επιλέγουν έναν ρόλο τον οποίο αναλαμβάνουν (π.χ. δράστη, θύματος, αστυνομικού, ελεγκτή, εισαγγελέα, ανακριτή, συνηγόρου, υπεύθυνου ερευνητικής ομάδας, εισηγητή μέτρων αντεγκληματικής πολιτικής κλπ). Στη συνέχεια επεξεργάζονται τρόπους χειρισμού της υπόθεσης ή ενεργειών, στις οποίες θα προέβαιναν από τη θέση στην οποία υποθετικά ευρίσκονται και στη συνέχεια, επεξεργάζονται τα θεωρητικά ζητήματα που τίθενται. Αυτό σημαίνει, ότι μια υπόθεση- σενάριο μπορεί να αναληφθεί από περισσότερους του ενός φοιτητές και καθένας να

επεξεργαστεί μια πτυχή της.

Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξηγούν π.χ. με ποιο σκεπτικό αποφασίζουν να ενεργήσουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τι στοιχεία αξιολογούν ότι πρέπει να συλλεξουν και με ποια προτεραιότητα ή πως και γιατί σχεδιάζουν μια έρευνα ή καταλήγουν να εισηγούνται τη λήψη μέτρων πολιτικής, ανάγοντας τις επιλογές στους στο θεωρητικό πλαίσιο που έχουν διδαχθεί και τεκμηριώνοντας κατάλληλα τις επιλογές αυτές. Επιπλέον, οι φοιτητές πρέπει να συσχετίσουν συγκεκριμένες όψεις της υπόθεσης με γενικότερα θεωρητικά ζητήματα που καλούνται να αποδείξουν την ισχύ τους ή να επιλύσουν. Η ανάλυση η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, η θεωρητική αναγωγή και το αποτέλεσμα της εργασίας των φοιτητών αποτυπώνεται γραπτά εν μέρει ή εξ ολοκλήρου κατά περίπτωση.

iii) Το στάδιο της παρουσίασης. Το αποτέλεσμα της εργασίας τους οι φοιτητές το παρουσιάζουν κατά τη διεξαγωγή του Εργαστηρίου και τοποθετούνται επί των ζητημάτων που τίθενται κατά την επεξεργασία του σεναρίου που έχουν αναλάβει. Η εργασία παρουσιάζεται προφορικά ή και με την χρήση οπτικοακουστικών μέσων και υποβάλλεται επίσης και ένα αναλυτικό περίγραμμα της γραπτώς μαζί με τη βιβλιογραφία που αξιοποιήθηκε.

Κατά τον πρώτο κύκλο λειτουργίας του ΠΜΣ το Διεπιστημονικό Εργαστήριο οργανώνεται υπό την ευθύνη της Α.Ε.Ε., σε θεματικές και πεδία που αυτή ορίζει. Για την υλοποίηση του Εργαστηρίου η Α.Ε.Ε. μπορεί να συνεργάζεται με διδάσκοντες (ΣΕΠ) που αυτή επιλέγει, με βάση τη θεματική του Διεπιστημονικού Εργαστηρίου. Στη διδακτική διαδικασία του Εργαστηρίου μπορούν να συμμετέχουν και τα μέλη της Α.Ε.Ε..

Στη συνέχεια, όταν οριστεί διευθυντής του ΜΠΣ, το Διεπιστημονικό Εργαστήριο οργανώνεται υπό την ευθύνη του και μπορεί να συνεργάζεται με διδάσκοντες (ΣΕΠ) που επιλέγει, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα. Ο διευθυντής μπορεί να συμμετέχει και ο ίδιος/ίδια στη διδασκαλία κατά την υλοποίηση του διεπιστημονικού εργαστηρίου. Οι ΣΕΠ που θα συμμετέχουν στο Διεπιστημονικό Εργαστήριο αναλαμβάνουν, να οργανώσουν τη διδασκαλία για επιμέρους θεματικές και να διαμορφώσουν το υλικό σε συνεργασία με την Α.Ε.Ε. ή με το Διευθυντή και με τις υπηρεσίες του Ε.Α.Π.. Ο αριθμός των φοιτητών ανά Τμήμα και ο αριθμός των Τμημάτων που συμμετέχουν στο Διεπιστημονικό Εργαστήριο ανά έτος ποικίλει, ανάλογα με τις δηλώσεις συμμετοχής.

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση της Θ.Ε. οι φοιτήτριες/τές αναμένεται να μπορούν, να αξιοποιούν τις κατάλληλες πηγές και εργαλεία έρευνας, μελέτης και τεχνολογίας, ώστε να εφαρμόζουν με ορθό τρόπο κανόνες, νόμους, κ.λπ., και να επιλύουν προβλήματα σχετικά με τα αντικείμενα του ΠΜΣ.

Προαπαιτούμενα

Η παρακολούθηση του Διεπιστημονικού Εργαστηρίου προϋποθέτει οι φοιτητές να έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς τις Θεματικές Ενότητες των Α και Β εξαμήνων και να έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα συμμετοχής στις εξετάσεις τουλάχιστον δύο Θ.Ε. του Γ΄ εξαμήνου. Με άλλα λόγια απαιτείται, είτε να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι Θ.Ε. του Προγράμματος, είτε να απομένουν μέχρι και δύο (2) Θ.Ε. του τρίτου (Γ’) εξαμήνου μόνο για εξετάσεις.

Το Διεπιστημονικό Εργαστήριο πραγματοποιείται σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του Δ’ εξαμήνου. Η συμμετοχή σε αυτό είναι ανεξάρτητη από την εκπόνηση της ΜΔΕ, συντελείται παράλληλα με αυτήν, βαθμολογείται αυτοτελώς και επιπλέον, η ολοκλήρωση της συμμετοχής στο ΔΕ, προηγείται της ολοκλήρωσης της Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας. Τέλος επιτυχής θεωρείται η επίδοση που είναι ίση ή ανώτερη της βάσης (5).

Αξιολόγηση φοιτητών

Οι φοιτητές βαθμολογούνται για τη συνολική παρουσία, τη συμμετοχή και τις τοποθετήσεις τους κατά την πραγματοποίηση του Εργαστηρίου, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια που είναι γνωστά, τα οποία καθορίζονται και ανακοινώνονται μαζί με τη θεματική του εργαστηρίου, από την Α.Ε.Ε..

 

ΠΕΔΔΕ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Κωδικός Θ.Ε.:ΠΕΔΔΕ
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: 20
Τύπος της Θ.Ε.:Υποχρεωτική
Εξάμηνο στο οποίο προσφέρεται:Τέταρτο (4ο)
Γλώσσα διδασκαλίας:Ελληνική

Γενική περιγραφή της Θ.Ε.:

Το θέμα της διπλωματικής εργασίας πρέπει να αφορά ζητήματα σχετικά με τις Θεματικές Ενότητες και τους επιμέρους άξονες που τις συγκροτούν. Η διπλωματική εργασία πρέπει να βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα ή δευτερογενή έρευνα εγγράφων ή στοιχείων ή σε πρωτότυπη κριτική ανασκόπηση, σύγκριση και ανάλυση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, της νομοθεσίας ή της νομολογίας ή των μέτρων και τάσεων αντεγκληματικής πολιτικής. Κατά τα λοιπά και εφόσον δεν ρυθμίζονται με κατά περίπτωση αποφάσεις της Α.Ε.Ε., ακολουθούνται τα ισχύοντα στον Κανονισμός Μεταπτυχιακών Διπλωματικών Εργασιών των ΠΜΣ της ΣΚΕ και για ζητήματα που δεν προβλέπονται στον Κανονισμό ΜΔΕ της ΣΚΕ, ισχύουν όσα αναφέρονται στον Γενικό Κανονισμό Εκπόνησης Μεταπτυχιακών Διπλωματικών Εργασιών σε ΠΜΣ με Θ.Ε. εξαμηνιαίας διάρκειας.

Προαπαιτούμενα

Η ανάληψη εκπόνησης της Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας (ΜΔΕ) προϋποθέτει την επιτυχή ολοκλήρωση όλων των ΘΕ του προγράμματος. Η ολοκλήρωση και κατάθεση της ΜΔΕ προϋποθέτει την ολοκλήρωση της παρακολούθησης του Διεπιστημονικού Εργαστηρίου. Περαιτέρω λεπτομέρειες περιγράφονται στον Κανονισμό Σπουδών του Ε.Α.Π.

Κανονισμός Μεταπτυχιακών Διπλωματικών Εργασιών των ΠΜΣ της ΣΚΕ (ισχύει από το ακ. έτος 2019-20)

Για ζητήματα που δεν προβλέπονται στον Κανονισμό ΜΔΕ της ΣΚΕ, μπορείτε να μεταβείτε στον Γενικό Κανονισμό Εκπόνησης Μεταπτυχιακών Διπλωματικών Εργασιών σε ΠΜΣ με Θ.Ε. εξαμηνιαίας διάρκειας

Για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις Προδιαγραφές – Χρήσιμο Υλικό για συγγραφή Μεταπτυχιακών Διπλωματικών Εργασιών και ανάρτηση Διπλωματικής Εργασίας στο Αποθετήριο του ΕΑΠ, μπορείτε να μεταβείτε στον Ψηφιακό Χώρο Εκπαίδευσης http://courses.eap.gr και δη στην ενότητα Πρόγραμμα Σπουδών.

 

 

Υποβολή αιτήσεων

Κάνε εδώ την αίτησή σου για όποιο πρόγραμμα σε ενδιαφέρει!


Κάνε αίτηση