Το ΕΑΠ στο εργαστήριο της Συμμαχίας «OpenEU» για την ποιότητα της ψηφιακής εκπαίδευσης, στο Διεθνές Συνέδριο I-HE2026 της EADTU
Στις 30 Οκτωβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στη Χάγη το διαδραστικό εργαστήριο της Συμμαχίας OpenEU «Think and Do Tank (TaDT): Stress-Testing Digital Education Futures through Value-Sensitive Co-Creation». Το εργαστήριο έγινε στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου I-HE2026 «From Innovation to Impact: Transforming Higher Education at Scale». Το συνέδριο διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση Πανεπιστημίων Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (EADTU) στις 28–30 Οκτωβρίου, με οικοδεσπότη το Open Universiteit της Ολλανδίας. Το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) εκπροσώπησε στο εργαστήριο ο Καθηγητής Σαράντης Μητρόπουλος, ως μέλος της ομάδας του Think and Do Tank της Συμμαχίας OpenEU.
Το εργαστήριο σχεδίασε και συντόνισε η Haline Maia (Universidade Aberta, Πορτογαλία). Εντάχθηκε στη θεματική ενότητα του συνεδρίου για τη διεθνή συνεργασία μέσω Συμμαχιών, δικτύων και κοινών πτυχίων. Αποτελεί το δεύτερο στάδιο του Think and Do Tank της Συμμαχίας OpenEU, στο πλαίσιο του WP5, με κεντρικό θέμα τα κριτήρια αξιολόγησης της ποιότητας της ψηφιακής εκπαίδευσης και των ιδρυμάτων της.
Από τις προτεραιότητες στις αξιακές εντάσεις
Ο πρώτος κύκλος του Think and Do Tank συνδύασε ευρεία διαβούλευση με ειδικούς και μελέτη Delphi. Κατέληξε στις έξι θεματικές περιοχές της Ατζέντας Καινοτομίας της OpenEU για την Ψηφιακή Εκπαίδευση:
- παιδαγωγική καινοτομία,
- ευφυείς ψηφιακές υποδομές,
- ενδυνάμωση εκπαιδευτικών και φοιτητών,
- ηθική,
- θεσμική διακυβέρνηση,
- διασφάλιση δεδομένων.
Οι ειδικοί συμφώνησαν σε μια ανθρωποκεντρική κατεύθυνση. Πρώτη προτεραιότητα θεωρήθηκε η ενδυνάμωση εκπαιδευτικών και φοιτητών. Η Τεχνητή Νοημοσύνη έγινε αποδεκτή υπό όρους: ως υποστηρικτική, προαιρετική και ελέγξιμη από τον άνθρωπο.
Η συμφωνία αυτή, όμως, κρύβει εντάσεις που εμφανίζονται όταν οι προτεραιότητες εφαρμόζονται στην πράξη:
- αποδοτικότητα και ισότητα,
- εξατομίκευση και ιδιωτικότητα,
- αυτοματοποίηση και ανθρώπινη αυτενέργεια,
- ταχύτητα καινοτομίας και λογοδοσία,
- διαλειτουργικότητα και θεσμική αυτονομία.
Τα ευρήματα αυτά παρουσιάζονται στο άρθρο «From Consensus to Value Tensions: Expert Priorities for the Digital Transformation of Higher Education in a European University Alliance», που συνοδεύει το εργαστήριο. Στη συγγραφή του συμμετείχαν, εκ μέρους του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ), ο Σαράντης Μητρόπουλος και ο Δημήτρης Κάλλες, καθηγητές της Σχολής Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας.
Η μέθοδος του εργαστηρίου
Οι συμμετέχοντες εργάστηκαν με τη μεθοδολογία του Σχεδιασμού Ευαισθησίας στις Αξίες (Value Sensitive Design – VSD). Η μεθοδολογία αυτή τοποθετεί τις αξίες στο κέντρο του σχεδιασμού, της αξιολόγησης και της διακυβέρνησης των ψηφιακών εκπαιδευτικών συστημάτων.
Το εργαστήριο ανέλυσε ένα ευρύ σύνολο ζευγών αξιών που προκύπτουν από τις έξι θεματικές περιοχές. Ανάμεσά τους ήταν η εξατομίκευση και η ιδιωτικότητα, η αυτοματοποίηση και η ανθρώπινη αυτενέργεια, και η διαφάνεια και η ασφάλεια. Κάθε ζεύγος εξετάστηκε από ομάδα δύο ατόμων, η οποία κλήθηκε να απαντήσει σε τέσσερα ερωτήματα:
- Ποια αξία προστατεύει κάθε πλευρά;
- Ποιος κερδίζει και ποιος χάνει όταν επικρατεί η μία;
- Ποιο κριτήριο ποιότητας μπορεί να τις ισορροπήσει;
- Με ποιον δείκτη επιτυχίας και ποιο προειδοποιητικό σημάδι παρακολουθείται στην πράξη;
Στόχος δεν ήταν μόνο η συμφωνία για τη σημασία της ποιότητας. Ήταν να εξεταστεί ποιος την ορίζει, πώς μετριέται και με ποιες συνέπειες.
Η συμμετοχή του ΕΑΠ
Ο καθηγητής Σαράντης Μητρόπουλος εξέτασε την ένταση ανάμεσα στην ανοικτότητα και την ιδιωτικότητα. Το ερώτημα ήταν πώς τα διασυνοριακά, συνεργατικά περιβάλλοντα μάθησης των Ευρωπαϊκών Συμμαχιών μπορούν να μένουν ανοικτά στην ανταλλαγή γνώσης, προστατεύοντας ταυτόχρονα τα προσωπικά δεδομένα των φοιτητών σύμφωνα με τον GDPR. Είναι ένα ερώτημα ιδιαίτερα επίκαιρο για ένα ανοικτό πανεπιστήμιο που συνεργάζεται, μέσω της OpenEU, με εταίρους σε όλη την Ευρώπη.
Στο εργαστήριο συμμετείχε επίσης, ως σύνεδρος, η Επίκουρος Καθηγήτρια κα. Ευαγγελία Μανούσου.
Επόμενα βήματα
Τα αποτελέσματα του εργαστηρίου τα επεξεργάζονται από κοινού οι εταίροι της Συμμαχίας. Θα αξιοποιηθούν για τον περαιτέρω εμπλουτισμό της Ατζέντας Καινοτομίας της OpenEU για την Ψηφιακή Εκπαίδευση. Θα τροφοδοτήσουν επίσης τον ευρύτερο ευρωπαϊκό διάλογο για τη διασφάλιση ποιότητας και τη διεθνή συνεργασία στην ανώτατη εκπαίδευση. Στη συνέχεια, οι προτεραιότητες της Ατζέντας αναμένεται να δοκιμαστούν σε πιλοτικές εφαρμογές μέσω των Living Labs της Συμμαχίας στο πλαίσιο του WP4.
Μέσω της συμμετοχής του στη Συμμαχία OpenEU, το ΕΑΠ συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση ενός ανθρωποκεντρικού μοντέλου ψηφιακού μετασχηματισμού της ανώτατης εκπαίδευσης, που λαμβάνει υπόψη τις αξίες από τον σχεδιασμό έως την αξιολόγηση.



